او جهت منع سيلان فضول به حلق و خناق و سقوط لهاة و درد دندان و مضمضهء او با نمك جهت قطع خون بن دندان كه كنده باشند و با زاج سفيد جهت خون لثه و سستى آن و طلاى آن جهت منع انتشار قروح خبيثه و باد سرخ و جمره و نمله و جرب متقرح و بواسير و داخس و ورم ظاهرى و باطنى و مانع ورم جراحات تازه و درد سر حارّ و خارش بدن و گزيدن حيوانان سميهء حارّه و سوختگى آتش ، به غايت مجرب .
چون بر عضوى بمالند ، منع قبول ماده از عضو مجاور خود مىكند و نطول او جهت گزيدن حيوانات سمّى و بر موضع نزف الدم ظاهر بدن جهت قطع سيلان خون و طعامى كه با سركه پخته باشند ، منع سيلان فضول به شكم مىكند و ضماد انجيرى كه در آن پخته باشند جهت سوزش عضو و خشونت آن ، مجرب و با گوگرد جهت نقرس و با عسل جهت رفع آثار تحت چشم و خون مرده و با روغن گل جهت دردسرى كه از آفتاب حادث شده باشد و با آرد جو جهت خناق و ورم پستان و بناگوش و با خاكستر گرم جهت غدد و ورم بارد و با حرمل جهت خدر و كزاز و مفاصل و جوشانيدهء او با گلاب كه پارچهء او را به آن تر كرده ، بر سر كماد كنند ، جهت درد سرى كه از صفرا و خون و بخارات حمام حادث شده باشد ، مجرب .
پاشيدن سركه بر سنگ گرم كرده و به دستور ، سنگ را در آن انداخته ، بخار او جهت درد سر مزمن و نزلات و سرفهء مزمن و بواسير و خوردن انجير و مويزى كه در آن خيسانيده باشند جهت سپرز و مضمضهء طبيخ او با زيره و صعتر جهت تسكين درد دندان و قروح لثه ، مجرب و قطور او جهت كرم گوش و بخور او جهت دوى و طنين و گرانى سامعه و تفتيح سدد خيشوم و بوييدن او جهت سدهء مصفات و با گلاب و روغن بادام و روغن گل جهت سرسام و هذيان ، نافع و چون يك اوقيه پياز عنصل خشك را ورق كرده و در سركه بجوشانند تا مهرّا شود و يك هفته در آفتاب گذاشته صاف نمايند و هر روز ناشتا تا دو درهم از آن بنوشند جهت رفع بدبوئى دهان كه به مشاركت معده باشد ، مجرب و در جميع افعال مثل سركهء عنصل است كه در اسقيل مذكور شد .
مضر پيران و سوداوى مزاج و قوت باه و صاحبان سرفهء تازه و سعال يابس و مضرّ اعصاب و اعضاى عصبانى و رحم و ناقهين و مبرودين و صاحبان رياح غليظه و درد مفاصل و مداومت او مورث استسقاء است در صاحبان ضعف احشاء و شش و مضعف
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى ) — صفحة 367
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
ص٣٦٧