تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى ) — صفحة 351

مساهمون:

ص٣٥١
[ 1990 ]

خردل برّى :

به تركى قچى نامند . حرارتش كمتر از بستانى و مفتّت حصاة و جالى جلد و جهت سرفهء مزمن ، نافع و مقوّى ذهن و ضماد او با ماست جهت سعفه مجرب و در ساير افعال ، مثل بستانى است . [ 1991 ]

خردل فارسى و خردل ابيض و خرنوق :

حرف ابيض است . [ 1992 ]

خروع :

به كسر خا و فتح واو ؛ به فارسى او را بيدانجير و به تركى كرچك نامند . برگش شبيه به برگ انجير و از آن بزرگ‌تر و نرم و ساقش تا به قدر دو ذرع و بيخش مثل نى ، مجوف و ثمرش در خوشه‌هاى پر خار و مدور و دانه‌اش به قدر قهوه و منقط و مغزش سفيد و پر روغن . در آخرِ دوّم ، گرم و خشك و محلّل و مليّن عصب و مسهل قوى خلط بارد و منقّى عروق و مقوّى اعضاء و مدرّ حيض و مخرج مشيمه و جهت فالج و لقوه و امراض بارده ، نافع . و مرخى و مسقط اشتها و موجب كرب و مصلحش كتيرا و مصطكى و نعناع و قدر شربتش از پنج عدد تا ده [ دوازده ] عدد و بيست عدد او مسكر قوى و عوارض او مثل تاتوره و پنجاه عدد او كشنده است و پادزهر او ريباس و رب ريباس و بدلش عشر آن دند است و ضماد او جهت ثآليل و كلف و اورام بلغمى و درد آن و نقرس و مفاصل و تليين صلابات و با سركه جهت ورم پستان و اواخر باد سرخ و ضماد برگ او با آرد جو جهت ورم حارّهء چشم و ورم زير گلو و ساير اعضا و با حنا جهت درد مفاصل و با روغن زيتون جهت دردهاى بارده . روغن او گرم‌تر و لطيف‌تر از روغن زيتون و مقىّء و دو مثقال او جهت تسكين وجع الفؤاد بارد و با ماء الاصول ، محلّل بلغم لزج اعضاء بعيده و شديد النفوذ و طلاى او جهت تليين صلابات و تشنج و انضمام فم رحم و انقلاب آن و جرب متقرح و قروح رطبه سرد و ورم معده و رفع آثار كبودى جلد و درد گوش و با زبد البحر جهت داء الثعلب و با آب گندنا جهت بواسير ، شرباً و ضماداً ، نافع و جوشانيدهء او باسلخ الحية و خردل و تدهين آن جهت داء الحية و اقسام قوبا و كزاز و كلف ، بىعديل است و بدلش روغن ترب و گويند چون بيد انجير را با خردل و سير و طلق تقطير كنند ، مقطَّر آن ، مشترى را قمر كند و مجرب دانسته‌اند .