تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى ) — صفحة 352

مساهمون:

ص٣٥٢
[ 1993 ]

خروع چينى :

دند است . [ 1994 ]

خربق ابيض :

بيخ گياهى است برگش شبيه به برگ بارتنگ و از آن بزرگ‌تر و گلش سرخ و ساقش به قدر چهار انگشت و مجوف و چون خشك شود پوست او متقشر مىشود و بيخش شبيه به پياز و مستطيل و با ريشه‌هاى باريك و سفيد مايل به زردى و تلخ و از شكستن او غبارى از او ظاهر مىشود و در جوفش مثل دام عنكبوت . در سوم ، گرم و خشك و مسهل بلغم و صفراى غليظ و اخلاط لزجه و منقّى معده و حيض و قاتل جنين و مفتّت حصاة و مفتِّح سدد وجهت فالج و سرسام بلغمى و امراض باردهء دماغى و مفاصل و اكتحال او ، جالى غشاوه و طلاى او با سركه جهت قوبا و برص و بهق و قلع دندان متأكله و بوئيدن او ، باعث عطسه و فرزجهء او مدرّ حيض و قاتل جنين . مضر محرورين و مقىّء و زياده از قدر شربتش كشندهء به خناق و تشنج و مصلحش پختن او در خمير و با مصطكى و روغن بادام استعمال نمودن و به دستور خيسانيدن يك روز در آب و آشاميدن آب آن و يا با شكر و عسل منعقد ساخته بنوشند و قدر شربتش نيم مثقال تا يك مثقال و بدلش جوز القى و در خلاء معده ، نبايد تناول نمود . [ 1995 ]

خربق اسود :

بيخ گياهى است سياه و پر گره و گره‌هاى او مجوف و اكثر او مايل به تدوير و ريشه‌هاى سياه باريك از آن رسته و برگش شبيه به برگ چنار و از او كوچك‌تر و زوايد اطراف او بيشتر و با خشونت و ساقش كوتاه و گلش سفيد مايل به سرخى و به شكل خوشه و ثمرش شبيه به دانهء قرطم و تخم او مسهل و بىمضرّت تر از اصل آن . در آخرِ سوم ، گرم و خشك و تند و پر خطر از خربق سفيد قوىتر و مسهل مرة السودا و بلغم و صفراى آميخته به بلغم و جذّاب از عمق بدن و جهت امراض بارده قوىتر از سفيد آن و در جميع علل كه سفيد او مؤثر است ، خربق سياه ، اسرع التّأثير از آن و جهت يرقان سددى و تنقيهء مثانه و رحم و احشاء و قصبهء ريه و امراض مزمنه و جنون ، نافع . مضر گرده و مصلحش كتيرا و صعتر و فودنج و مصطكى و دو مثقال آن كشندهء به خناق و اسهال و قدر شربتش از نيم درهم تا نيم مثقال و بدلش خربق سفيد و گويند ماذريون و چهاردانگ وزنش غاريقون است يا ماهى زهرج . ضماد او جهت بهق و آنچه در باب سفيد او مذكور شد و رفع ثآليل و بردن گوشت زياد فاسد زخمها و به جهت ناصور صلب ، طلاى آن دو سه دفعه ، مجرب و مضمضه و فتيله