انجير نارس ، مليّن و محلّل و جاذب و با ترياقية و ضماد پختهء او جهت خنازير و تعقد عصب و با سركه و نمك جهت قروح رطبه و با عسل جهت گزيدن سگ ديوانه و با كرسنه جهت گزيدن ابن عرس و طلاى او با برگ خشخاش جهت اخراج استخوان شكستهء ريزه شده مؤثر .
شير انجير ، مسهل قوى و خطرناك و منجمد كنندهء كل ذائب و آب كننده كل منجمد است و اكتحال او جهت نزول آب و حمول او با زردهء تخم مرغ و موم ، مدرّ حيض و منقّى رحم و مخرج جنين و ضماد او با حلبه ، جهت نقرس بارد و با آرد جو ، جالى جربِ متقرح و قوبا و كلف و بهق و طلاى او جهت گزيدن هوامّ و سگ ديوانه و سنون او جهت دندان متأكله و درد آن و با پيه جهت قلع ثآليل ، مفيد .
برگ تازهء او جهت گزيدن سگ ديوانه و جهت التيام جراحت خشك او با سركه جهت تقشر جلد و طلاى او با آب جهت ريختن مو و طبيخ او جهت تقويت استخوان كوفت يافته ، نافع .
ساير اجزاء او را فى الجملة نفعى در صرع و جنون وسواس هست و ثمرش قوىتر است .
چون انجير را نه روز در سركه خيسانيده و هر روز پنج عدد او را با قدرى سركهء او بنوشند و بعضى را كوبيده ضماد نمايند جهت تحلل سپرز ، مجرب دانستهاند . و چون با مساوى او مغز گردكان ، كوبيده روزى بيست مثقال او را بخورند ، بالخاصية اطلاق مىنمايد و مجرب است .
مضر جگر ضعيف و مصلحش گردكان و صعتر و سقز و انيسون و مصلح انجير تازه ، سكنجبين و شربت ترنج و ريباس و بدلش در ادويهء شش ، مغز چلغوزه و قدر شربت از خشك او تا سى مثقال و از تازهء او يك رطل .
[ 1321 ]
تيواج [ ختائى ]
: پوست درختى است شبيه به پوست درخت چنار و گويند پوست درخت لسان العصافير بلاد ختا است و ظاهراً طاليسفر باشد .
در آخرِ دوّم ، گرم و خشك و قابض و بسيار تلخ و با ماست چكيده و ربوب قابضه جهت اسهال مزمن بارده و قطع خون بواسير و ضماد او با سركه جهت درد سر و اورام رخوه و سنون او جهت درد دندان و تقويت لثه و نزلهء رطوبى و بخور او جهت رفع و با و