فرفخ
طبع فرفخ سرد و ترست .
آب : اگر آب تخم او بگيرند و باز خورند جماع را قوّت دهد .
و اگر با ترنگبين بخورند طبع نرم كند و صفرا براند و حرارت جگر و معده ساكن كند .
[ برگ ] : اگر برگ او در جامهء خواب [ نهند ] بوشاسب را منع كند .
گشنيز
طبع او سرد و ترست . تبهاى گرم را نيك بود . / 161 /
و اگر گشنيز تر با بيخ بر كنند و زن آبستن را بر ران بندند زادن بر وى آسان شود ، امّا چون فارغ شود زود بايد گشادن كه زيان دارد .
و اگر به زير كسى نهند دير بيدار شود از خواب .
و اگر بعد از نبيذ خورند بوى نبيذ ببرد .
چون اندك خورند خون صافى كند و چون بسيار خورند خون بسوزاند و حفظ كند و شهوت و جماع را نقصان كند .
و اگر بر سر آماس نهند درد بنشاند .
و اگر يك مثقال گشنيز خشك و يك مثقال شكر سفيد به كسى دهند كه در جامهء خواب شاشد آن علّت از وى ببرد ، و استخوان و درد اندام را نيز سود دارد .
و هركه را قى افتد يك درم گشنيز و يك درم گل ارمنى بكوبد و به آب نخود بخورد باز گيرد .
آب : آب گشنيز زهرست از غايت سردى ، و بخارهاى گرم از سر و مغز باز دارد و بوش دهن ناخوش كند . )
[ تخم ] : و اگر تخم او با انگبين دود كنند بعد از آنكه به شير مردم تر كنند و بر چشم دردمند نهند بعد از آنكه شير دختران در چشم او دوشيده باشند زود شفا يابد ، ان شاء اللّه تعالى .
و اگر تخم او با روغن بريان كرده بخورند درد معده « 1 » ببرد ، و جگر را قوى كند ، و خون صافى كند .
هامش
( 1 ) . م : مقعد .