دهن اللّوز « 1 »
روغن بادام تلخ گرمتر است از آن شيرين و سدد گشايد اندر جگر و سپرز .
دهن الزّيت
روغن زيت آنكه از پخته « 2 » بگيرند گرم و نرم است ، و زيت انفاق « 3 » از زيتون تازه بگيرند تمام نارسيده ، و اندر او گرمى است رطوبت نه ، معده قوى كند .
دهن القرطم
روغن قرطم « 4 » شكم فراز آرد « 5 » ، و رطوبتى را نيك باشد ، و بدل وى روغن انجره « 6 » است و جالينوس اندر كتاب ميامر گويد كه بدلش بسوى داى ثعلب زفت ترّ است .
دهن الخروع
روغن خروع « 7 » گرم است و لطيف ، معده را پاك كند از رطوبت ، قوتش مانند قوّت روغن زيت است و ليكن گرمتر و موافقتر از روغن زيت است ، از بهر آن بر داى - ثعلب به كار برند ، و با ديگر مرهمها به كار برند و بياميزند چون روغن غار ، و روغن بادام ، و زيت كهن ، و طبيبان اين را بسيار استعمال كنند ، و جالينوس چنين گويد كه وى حيض آورد .
هامش
( 1 ) - اين عنوان نيز محتمل است كه در اصل نسخه دهن اللوز المر بوده و « المر » در استنساخ از قلم افتاده است .
( 2 ) - رسيده و نضج يافته .
( 3 ) - روغن زيتون خام كه به مصرف سوزانيدن و امثال آن مىرسانند .
( 4 ) - بر وزن عنصر و زبرج با تشديد و تخفيف حرف آخر :
تخم كاجيره يا كازيره و تخم كافشه و خسكدانه و به عربى حب العصفر است .
( 5 ) - يعنى ببندد و اسهال را رفع كند .
( 6 ) - بفتح همزه و ضم جيم : گزنه .
( 7 ) - بر وزن درهم : كنتو كه بيد انجير هم گويند .