طولانى به يك چيز مانند بهتزدگان و توجه بيش از اندازه بر خط و نقش و نگار ريز و بسيارى گريه و خواب طولانى بر پشت ( تاقباز ) و در برابر باد سرد زمانى دراز بودن و خوردن خوراكىهاى بسيار خشككننده مانند عدس و شورىها و نزديكى بسيار بپرهيزند . همچنين از همواره مستى و نوشيدنىها و خوراكىهاى سنگين و چسبنده و تند مانند پياز و خردل و سير و تره تيزك ( جرجير ) كه براى چشم زيانآور هستند ، دورى كنند . پرخورى خوراكىهايى كه سردردزا هستند به مانند خرما ، تره ، شنبليد و حندقوقا و به ويژه بادروج . اگر پرخورى شود اين زيادهروى چشم را نابينا مىكند .
همچنين كلم و عدس و بسيار خوابيدن يا بيدارى بسيار زيانآورند . در برخى موارد به كار بردن سرمههايى كه اشك آورند براى تندرستى چشم لازمند و از فرورفتن چيزهايى به درون آنها جلوگيرى كند .
حضض را با آب بيآميزند و ماهى سه بار در چشم بچكانيد ، كه از فرورفتن چيزها بدرون چشم جلوگيرى مىكند . از كارهايى كه چشم را درخشان مىكند يكى آن كه در آب زلال فرورفته مدتى دراز چشمان خود را بگشاييد كه سبب صاف و نيرومند شدن آن مىگردد . پيگيرى خواندن كتابهاى با خط درشت از يك سو و از سوى ديگر تلاش در راستاى بيرون آوردن نكاتى ريز از كتابهايى كه با خط ريز نگاشته شده و داراى نقش و نگارهايى مىباشد ، انگيزهى هرچه نيرومندتر كردن چشم مىشود .
آنچه كه تندرستى چشم را نگاه مىدارد و درخشان مىكند توتياى پرورده در آب مرزنگوش است . آنچه درخشانكنندهى آن است ماليدن آب رازيانهى تازه يا آب انار سرد شده مىباشد . گزارهى آن چنين است :
گزارهى افشرهى انار :
افشرهى انار شيرين و بسيار ترش بايد جداگانه گرفته و در دو شيشه كه سرشان بسته است گذاشته و از آغاز ماه حزيران ( ماه ششم ميلادى ژولاى ) تا آخر ماه آب ( ماه هشتم ميلادى آگوست ) در برابر آفتاب مىگذارند و هر ماه قسمتى از تهنشين آن جدا مىشود مواد هر دو شيشه را با هم در يك جا كنند و به اندازه هر رطل آن صبر و فلفل و دارفلفل و نوشادر از هركدام دو درم كه كوبيده شده در آن ريزند ، و سپس آن را كنار گذاشته . هرچه كهنهتر شود بهتر خواهد بود و اگر در آن ميلهاى فرو كرده و بدينوسيله چند قطره از آن در چشم چكانند ، اين دارو براى درخشش چشم شگفتآورست .