لنجان مىگيرند و پاى شلهتوك مىبرند ، تمام آنها يا مخلوط شده با آن كهنه و پلاس و پا ابزار كه كلّ آنها از بسيارى از اشخاصى است كه مبتلا به مرضهاى بد يا در عرقهاى ابدان آنها پوسيده و مخلوط شده با كثافتها مثل رزق طيور كه غالبا به علاوه از آن لجنى كه در آن اراضى هست و اين آب به اين وصف يا سمّيّت دارد يا زياد سنگين مىشود . اين همه پشه كه از آن متولد مىشود نيست جهت آن الّا اغتشاش آن ، و الّا از آب صافى غير مكدّر پشه متولد نمىشود ؛ و اگر در فصل پائيز باشد محسوس است كه برگها از درختها به جهت خزان در آن آبها ريخته ، به نحوى كه مملوّ مىشود از آن برگها و تمام آن برگها مملوّ است از گرد شوارع اصفهان و قراى أطراف كه تمام آنها خاشاك است و گردان برگها مخلوط مىشود با آن آبها . اغلب امراض تابستان و پاييز منبعث است از شرب اين آبها . اين سينهها كه در فصل پاييز خراب مىشود ، زكامها كه متداول مىشود ، جهت آن اغلب اين آبهاست كه استعمال مىنمايند ، يا منفرد يا در مطبوخات ، حتى در خانهها استعمال مىكنند . مجملا از اين آبها كلّا بايد احتراز نمود .
بهترين آبها آن است كه از چشمهء رو به قبله يا از سنگ يا از خاك يا از ريگ بيرون آيد و بر روى زمين سنگ يا ريگ يا خاك جارى شود و قدرى از محل خروج آن دور شود و در مجراى پاكيزه هرچه بر روى سنگ و ريگ جارى شود و متلاشى شود سبكتر مىشود ؛ و از اين جهت اينكه در زير چرخ طاحونه است ، سبكتر است از بالاى چرخ . معلوم است كه به حسب حكم آوردن آب از براى آن حضرت فرق ندارد چه از اين آبها بياورند يا بفرستند ، يا از قنوات بالا بياورند . حمد خدا را تمام مملكت متعلق به آن حضرت و فرمان قضا جريان در آن زمان مقرر فرمايند چند روز يك دفعه چند مشك از هركدام
شش رساله كهن پزشكى ( فارسى ) — صفحة 119
مساهمون: يوسف بيگ باباپور
ص١١٩