خيلى باريكى رسيديم كه آنجا موزه بود . مملو از اسبابهاى كهنه و تازه و تاريخى و نشانهاى سلاطين سابق . يكىيكى خودش معرفى مىكرد . واقعا تماشائى بود . در وقت بيرون آمدن اعليحضرت سلطان از جعبهاى كه در يك قفسهء كتاب بود ، قوطى كوچكى تقريبا بهقدر قوطى سيگار مكلل به الماس بيرون آورده به اعليحضرت شاه داد و گفت اين يك قرآن است كه كتابخانه به شما يادگار مىدهد . اعليحضرت شاه قرآن را از قوطى بيرون آورده بوسيد و در قوطى گذاشته به فقير دادند كه بياور منزل از آنجا به اتاق بزرگ اول مراجعت كرديم كه پيانو داشت . اعليحضرت سلطان به اعليحضرت شاه گفت ميل داريد پسرم را بگويم قدرى براى شما پيانو بزند و همان پسر چهار سالهاش را گفت بنشين براى عمويت پيانو بزن و خودش پسرش را بلند كرد روى صندلى كه نمىتوانست بنشيند ، نشاند و كتاب نت را آوردند و از روى نت مشغول شد . همه مات مانديم كه گريه كردنش و از آدم ترسيدنش و از بغل دايهاش بيرون نيامدنش و ساير چيزهايش كه در ايران شرط بچهء از چهار ساله تا ده ساله است ، پيشكشش . چطور پيانو مىزند ؟ و كى نت خوانده است ؟ بعد اعليحضرت سلطان گفت پسرم خودت با پيانو آواز بخوان . شروع كرد به خواندن و از روى نت زدن . حيران شدم كه انسان چقدر قابل تربيت است . از آنجا برخاسته اعليحضرت شاه خداحافظ كرده رفتيم به فابريك ظرفسازى اعليحضرت سلطان كه در همان عمارت و داخل حصارسراى همايون است . قدرى تماشا كرده سوار شديم . آمديم به منزل . تقريبا يكساعت به غروب آفتاب مانده بود . اعليحضرت شاه را به اتاق رسانده آمدم به اتاق خودم كه قدرى راحت كنم . ظهير الاعيان را ديدم . گفت رفتم در وزارتخارجه . فؤادبك را پيدا كردم . احوالپرس شما را تبليغ كرده فوقالعاده مايل و شايق ملاقات شما است .
خيلى از اين خبر خوشحال شدم . فورى با ظهير الاعيان درشكه نشسته به كالسكهچى نشانى داديم . رفت . خيلى دور بود . در يك قهوهخانهاى پياده شديم كه به حساب فرنگىمآب بوده ، بيستتا صندلى و ميز بطور رسترانهاى فرنگستان .
ولى در كمال كثافت گذاشته بودند . فؤادبك تا دم پله آمده ، ايستاده بود . دست داديم . نزديك يك ميز نشستيم . دو سه فنجان چاى خورده صحبت كرده برخاستيم . وداع و خداحافظى كرده با ظهير الاعيان آمديم رو به منزل . دو ساعت
سفرنامه ظهير الدوله ( همراه مظفر الدين شاه به فرنگستان ) ( فارسى ) — صفحة 332
مساهمون: على بن محمد ناصر خان ظهير الدوله
ص٣٣٢