خودشان براى نظميه ايران نوشتند . مستشاران سوئدى نظميه ده سال و چهار ماه در ايران مشغول كار بودند تا پس از كودتاى سوم جوت 1299 در سال 1302 خورشيدى وستداهل و همكاران او از مقام خود معزول شده و سرهنگ درگاهى بجاى وستداهل منصوب شد كه سرهنگ درگاهى پس از انقراض سلسله قاجاريه نيز تا چند سال رئيس شهربانى بود . « 1 »
ناگفته نبايد گذاشت كه در طول اين مدت يعنى از زمان مظفر الدين شاه تا پايان دوره حكومت قاجاريه كه حدود 29 سال بطورى انجاميد وقايع گوناگونى در تهران روى داد كه بيشتر آنها گر چه جنبه سياسى داشت كه عوامل بيگانه نيز در آن دست داشتند . ولى تأثير زيادى در تغيير و تحولات اجتماعى و جامعه شهرى تهران پديد آورد كه به برخى از آنها در جاى خود خواهيم پرداخت .
در پايان اين بخش بايد افزود كه مستشاران سوئدى ، نظميه يا شهربانى جديد را در ايران پايه گذارى كردند كه اساس آن چيزى بود كه بعدها به صورت تازهتر گستردهتر پس از پايان دوره قاجاريه بوجود آمد .
قحطى سال 1316 ( ه . ق ) در تهران
همانگونه كه در بخشهاى گذشته اشاره شد هر چند سال بلاى قحطى گريبان مردم را مىگرفت كه گاهى اين قحطى طبيعى و زمانى مصنوعى بود ، و تنها به سود محتكرين و ثروتمندان تمام مىشد .
مولف افضل التواريخ درباره قحطى سال 1316 ( ه . ق ) كه در زمان سلطنت مظفر الدين شاه رويداد مىنويسد :
« در فصل سنبله و ميزان ( شهريور و مهر ) هذه السنهء هزار و سيصد و شانزده كه وقت درو كردن و برداشتن خرمنها بود زارعين هر ملكى در بلوكات تهران مثل خوار و ورامين و ساير بلوك خرمنها را كه روى هم انباشته گمان كردند كه حاصل خوب بدست آمده است و « خدار » ها و اهل تخمين هر خرمنى را پربار تصور كردند ولى چون خرمن كوبيده شد و گندم از كاه جدا گشت و به ميزان آمد . تمام « خداران » و « خراصان » كه وزن گندم و جوهر خرمنى را به تخمين در مىآوردند ، ديدند خطا كردهاند و حاصل درست به عمل نيامده است . مثل آنكه خرمنى را كه چهل خروار گندم حدس و تخمين زده بودند بيست خروار و هيجده خروار بدست آمد و از هر
هامش
( 1 ) - تاريخ موسسات تمدنى جديد در ايران . ص 156 - 151 نقل به اختصار