مدارس قديمه بودند . همين كه عدهء آنها به شانزده ، هفده نفر رسيد ، روز افتتاح مدرسه براى عيد نيمهء شعبان 1317 ( ه . ق . ) مطابق 18 آذرماه 1278 ( ه . ق . ) مقرر گشت .
در آغاز تأسيس ، معلمين عبارت بودند از اردشير جى ، سرپرست پارسيان تهران ، معلم تاريخ ، ميرزا عبد الرزاق خان بغايرى ، معلم جغرافى ، دكتر مرل ، معلم فرانسه و ميرزا حسن خان مشير الملك ، معلم حقوق بين الملل . در سال بعد درس ادبيات هم اضافه شد .
براى اينكه محصلين مدرسه به كلى از حقوق اسلامى عارى نباشند ميرزا حسن خان مشير الملك درس فقه را هم بهعنوان يكى از مواد تحصيلى قرار داد . اما علماى وقت كه فرا گرفتن فقه را در صلاحيت طلاب علوم دينى مىدانستند ، هيچ كدام تدريس فقه را در آن مدرسه تقبل نكردند . ميرزا حسن خان از پاى ننشست و به مخالفين گفت مقصودم از اين كار تربيت فقيه نيست بلكه مىخواهم اين جوانان را باصول فقه اسلامى آشنا سازم تا وقتى كه به ممالك كفر رفتند از راه بدر نروند .
ايجاد مدرسهء علوم سياسى موجب شد كه چند كتاب در موضوعات مختلفهء حقوق اروپايى ترجمه و منتشر شود . « 1 »
مدارس اروپايى
پيش از آنكه سخن خود را دربارهء مدارس جديد پايان دهيم بد نيست كمى هم دربارهء مدارس اروپايى بگوييم .
پيش از تأسيس مدارس جديد در تهران ، در دورهء محمد شاه در شهر اروميه و تبريز مدارسى به بوسيلهء كشيشان آمريكايى و فرانسوى در ايران تأسيس شد كه آغاز به كار همهء آنها پيش از تأسيس دار الفنون بود .
در سال 1277 ( ه . ق . ) مدرسهء سنلويى تهران به وسيلهء لازاريستها تأسيس شد . . . و در سال 1289 ( ه . ق . ) مدرسهء پسرانهء امريكايى در تهران تأسيس شد و در سال 1292 ( ه . ق . ) مدرسهء دختران سنژوزف به وسيلهء خواهران سن و نسان دوپول در تهران تأسيس شد . خانم ديولافوا كه در ماه مه 1881 به اتفاق شوهرش به تهران آمده است دربارهء اين مدرسه مىنويسد :
« چند سالى است كه اين خواهران در تهران كليسا و مدرسهاى دائر كرده و به تربيت كودكان
هامش
( 1 ) . همه اين بخش از كتاب تاريخ مؤسسات تمدنى جديد در ايران ، ج 1 ، ص 399 - 404 با اختصار . گفتنى است كه مؤلف گرامى اين كتاب بيشتر مطالب خود را با ذكر مأخذ از كتاب شرح زندگانى من ، عبد الله مستوفى ج 2 ، برگرفته است .