قحطى در دوره ناصرى
يكى ديگر از وقايعى كه در دوره ناصر الدين شاه رويداد بلاى قحطى بود كه مانند هميشه دود آن به چشم مردم عادى و نادار رفت .
در اين دوره دوبار قحطى بزرگى در تهران و برخى از شهرهاى ايران رويداد كه غير از عوامل طبيعى چون خشكسالى يا حوادث طبيعى عوامل انسانى نيز بطور عمده در آن دست داشتند .
بدينگونه كه ثروتمندان و صاحبان نفوذ از هرطبقه و قشرى مقادير زيادى غلات از قبيل گندم و جو و برنج را در انبارهاى خود احتكار كردند تا به بهاى زيادترى بفروشند .
اين قحطيها يكى در سال 1277 ( ه . ق ) برابر با 1239 خورشيدى و 1860 ميلادى و ديگرى در سال 1288 ( ه . ق ) برابر با 1250 خورشيدى و 1871 ميلادى بود .
در مرآةالبلدان كه نوعى گزارش رسمى دولتى است درباره اين قحطى سكوت اختيار شده و تنها به اين جمله بسنده شده كه : « در دار الخلافه باهره و در اصفهان جنس و غله تسعيرى دارد و از ساير ولايات ممالك محروسه به اين دو ولايت گندم و برنج و غيره حمل مىنمايند . » « 1 »
اما در كتاب « حقايق الاخبار ناصرى » تا اندازهاى به اين قحطى اشاره شده كه درخور توجه مىباشد . محمد جعفر خورموجى ذيل حوادث سال 1277 ( ه . ق ) مىنويسد : « از سوانح اين سال اين كه چون در سال قبل بهسبب عدمنزول باران حاصل زراعت شتوى اطراف دارالخلافهء طهران در نهايت قلت بود . لهذا كمى آذوقه سبب زيادتى عسرت و ضيق معيشت متوطنين دار الخلافه آمد . غلايى هايل و بلايى نازل حادث شد . از موقف خلافت حكم محكم شرف صدور يافت كه سى چهل هزار خروار غله از غلات ديوانى ولايات به دار الخلافه حمل شود .
ولى چنان اتفاق افتاد كه در اين زمستان به خلاف سابق ، برف و باران در نهايت كثرت ، سرما و بوران در غايت شدت ، از اواسط شهر رجب تا اواخر رمضان ( از اواسط دى ماه تا اواسط
هامش
( 1 ) - مرآةالبلدان . مجلد 2 و 3 ، ص 1372 ( وقايع سال 1277 )