اعتماد الحرم كاغذ را مىبرد بشاه مىدهد بازمىكنند معلوم مىشود سراپا فحش بوده است هر كس اين كار را كرده معلوم مىشود با سرخود بازى كرده است . » « 1 »
ناصر الدين شاه در سال 1291 ( ه . ق ) درباره صندوق عدالت دستخطى به عليرضا خان قوانلو ايلخانى قاجار عضد الملك كه دايىاش بود نوشته كه عبد الله مستوفى آن را در كتاب شرح زندگانىاش نقل كرده است متن نامه چنين است :
« عضد الملك از وضع صندوق عدالت و اينهمه مراقبت كه به شخص همايون خود در احقاق حق و اجراى عدل مىنمائيم . هنوز قلب خود را آسوده و مطمئن نتوانستهام فرمود كه نتايج حسن نيت در آسايش خلق و رفع ظلم وجود خارج داشته باشد ، چرا كه تاكنون براى وصول عرايض متظلمين و اجراى احكام همايون ترتيب صحيحى نبوده آن چاكر را به امانت و ديندارى و دولتخواهى شناختهايم . اداره اين خدمت بزرگ را كه متضمن رضاى حق تعالى و آسايش خاطر عدالت مظاهر ما و رفاه و راحت بندگان خداست بعهدهء مراقبت و اهتمام آن چاكر محول مىفرمائيم . آنطور كه به سليقه و مقصود خاطر ما آگاهى دارد اين امر را طرف توجه و اهتمام و مراقبت قرار داده حسن انتظام و ترتيب آن را موجب كمال رضا و مرحمت ما بداند . تكاليف آن چاكر آنچه در نظر بود اينست كه شرح داده مىشود و البته خود نيز شرايط لازمه كار را بى حاجت شرح و تفسير مىداند .
حاجى ميرزا حسين خان و اجزاى مجلس صندوق عدالت را نزد خود آورد و مأموريت خود را به آنها معلوم دارد و ترتيباتى كه در اين امر بود با تغييرات مستحسنه برقرار كند و اسباب اين خدمت را در تكاليف خودشان دستورالعمل كافى بدهد .
عرايضى كه از به دو استقرار صندوقهاى ولايات رسيده و برطبق آنها احكام صادر شده و مأمورين براى اتمام عملها فرستادهاند غالب فقرات آنها صورت حتمى و قطعى ندارد و نمىتوان آنها را فصليافته دانست . عضد الملك از روى ثبت دفاتر اين مجلس مراجعه نظر كرده عرايض را با احكام صادره و اتمام عملها مطابق نمايد هر چه ناقص و غير مجرى است ثانيا بيرون نويس كند بعرض ما برساند و اجرا و اهتمام آنها را بعهدهء مأمورين ولايات گذاشته انجام قطعى هر فقره را معروض دارد .
سابقا مأمورين موقتا از عملهء خلوت و تفنگداران و اهالى كشيك خانه به ولايات رفته بودند كه بعضى معاودت و بعضى در كار مراجعتند . عضد الملك بايد با عمال آنها رسيدگى و غور كند
هامش
( 1 ) - روزنامه خاطرات اعتماد السلطنه . ص 684