ديگر بازارچهء نايب السلطنه در خيابان رى است كه به كامران ميرزا نايب السلطنه پسر ناصر الدين شاه نسبت دارد .
از پارهاى بازارچهها نيز اكنون تنها نامى برجا مانده است . مثلا بازارچهء مروى جنب دبيرستان مروى يا بازارچهء ايلچى نزديك باغ ايلچى ، بازارچهء چهارسو چوبى در خيابان بلورسازى و بازارچهء زعفرانباجى در فاصلهء خيابانهاى مولوى و سيروس سابق . « 1 »
دربارهء بازارچهء زعفرانباجى مىگويند كه چون يكى از خطهاى واگن اسبى از گارماشين - ماشين دودى - به طرف خيابان اسماعيل بزاز به پاقاپق - ميدان اعدام - مىرفته و از زير بازارچهء زعفرانباجى مىگذشته و صاحب بازارچه ( زعفرانباجى ) منتسب به دربار و سردستهء مطربهاى زنانهء آن بوده است و بيم آن مىداده كه بازارچهاش را لرزانده خراب بكند ، لشوش را وادار به ايجاد مزاحمت براى واگنها نموده با سنگ زير چرخ گذاشتن و خارج ساختنشان از خط و جلو راه اسبهايشان چاله كندن ، عبور و مرور آن را قطع مىكنند و در نتيجه كمپانى هم ناچار خط ماشين دودى را جمع كند . « 2 »
از ديگر بازارچههاى تهران بازارچهء حمام نواب است كه متعلق به حسينعلى خان نواب و در خيابان شاه آباد سابق - جمهورى كنونى - بوده است . « 3 »
بازارچهء سقاباشى در خيابان عين الدوله - ايران - قرار داشت و منسوب به پدر على اصغر خان اتابك - امين السلطان - بود . « 4 » درخور توجه است كه خيابان ايران فعلى در زمان ناصر الدين شاه به نام خيابان امين حضور خوانده مىشد . زيرا باغ امين حضور در آنجا قرار داشت . پس از امين حضور اين باغ به عين الدوله تعلق يافت و خانه او شد و پس از عين الدوله به مالكيت محمد مظاهر صديق حضرت و ديگران درآمد . « 5 » از اينرو نام خيابان از امين حضور به عين الدوله تبديل و بعدا خيابان ايران ناميده شد .
بازارچههاى ديگرى هم در سطح شهر تهران قديم وجود داشت : بازارچهء حاج غلامعلى ، بازارچهء حاج قاسم ، بازارچهء سعادت ، بازارچهء قاسمآباد ازجمله اين بازارچهها هستند .
غير از اين بازارچهها گذرهاى معروفى نيز در تهران وجود داشت كه نام برخى از آنها هنوز
هامش
( 1 ) . طهران در گذشته و حال ، ص 322 .
( 2 ) . طهران قديم ، ج 1 ، ص 331 .
( 3 ) . تهران در گذرگاه تاريخ ايران ، ص 153 .
( 4 ) . همان ، همانجا .
( 5 ) . شرح حال رجال دورهء قاجار ، ج 4 ، ص 312 .