بازارهاى تهران
محلهء بازار هستهء اصلى ديه تهران قديم است . اكنون در تهران تنها مظهرى كه از صورت پيشين آن بجامانده است همان بازارهاى آن است .
گرچه در آنها نيز اصلاحات عمده به عمل آمده و تغييرات فراوان به ويژه در سقفهاى آنها داده شده است با اين حال هنوز رنگ و ماهيت پيشين خويش را حفظ كرده است بازارهاى تهران از سبزهميدان تا خيابان مولوى كشيده شده است و داراى رشتههاى پرپيچوخم فراوانى است . . . اساس بازار تهران به پيش از عهد صفويان و شاهتهماسب مىرسد لكن شاه تهماسب آنجا را وسعت بخشيد و توسعه داد و بناهاى نو بوجود آورد . . . در اين زمان بسيارى از بازارهاى پيشين از بين رفته است نظير بازار كنار خندق بازار مرغىها ، بازار توتونفروشها . برخى از بازارها نيز كوچكتر و محدودتر شده است مانند بازار حلبى سازها و بازار زرگرها . « 1 »
بهطور كلى محله بازار دار الخلافه از سبزهميدان شروع مىشود و تا انتهاى بازار مال فروشها واقع در خيابان مولوى امتداد مىيابد . معروفترين بازار تهران در تهران قديم بازار كنار خندق بود . كه در جاى خود از آن سخن مىگوييم .
لرد كرزون « 2 » درباره بازار مىنويسد :
« بازارهاى تهران محوطه وسيعى را در بخش كهنه شهر اشغال و مثل ساير قسمتهاى پايتخت در دوره شاه فعلى ( ناصر الدين شاه ) تغييرات عمده و اصلاحات ضرورى فراوان حاصل كرده است . مدخل اصلى بازار از دالان مقابل شمسالعماره است و آن از راه محوطهاى كه حوض و آب روان دارد و سبزهميدان ناميده مىشود به راستاى كم نور با سقفى منحنى منتهى مىشود كه در چشم جهانگردانى كه به مشرق زمين آمدهاند نيك آشناست .
بازارهاى تهران سراسر داراى گنبد آجرى است و غالبا هم به حياط يا ميدانى راه دارد و داراى كاروانسراهاى وسيع و خوش بناست و مىتوان در آنجا انواع اجناس شرق را از زين اسب
هامش
( 1 ) - طهران در گذشته و حال ، ص 319 - 320 ، نقل به اختصار
( 2 ) -Curzon