تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سرگذشت تهران ( فارسى ) — صفحة 335

مساهمون:

ص٣٣٥

عناصر معمارى قاجارى

بادگير

از ويژگيهاى نغز و قديمى معمارى ايرانى وجود بادگيرهاى متعدد در بناست . البته بادگير به نامهاى ديگرى چون بادهنج ، باتخان ، خيشود و يا خيشان نيز معروف است . كار اصلى بادگيرها خنك كردن هواى خانه‌ها بوده . بادگيرها همچنين تهويهء هواى داخل ساختمان را انجام مىدادند . يك بادگير در واقع برجى چهارگوشه است كه تا به بلنداى بام خانه‌ها ساخته مىشود . اندازه‌هاى چهارگوش بادگير 2 * 2 متر بود . در اطراف برج بادگير شكافهاى قائمى جاسازى مىشد كه داراى چهار پره بود . باد پس از برخورد با اين پره‌ها از كانال بادگير به ميان برج و ساختمان راه مىيافت . اما طرز كار بادگيرها به اين ترتيب بود كه هواى گرم پس از گذشتن از مجراى بادگير از جايگاهى نم‌دار كه گاهى به مانند حوضچه‌اى بوده مىگذرد و گرماى خود را از دست مىدهد . در نتيجه هوايى كه به ميان اتاق وارد مىشود خنك بوده و باعث مطبوع شدن هواى اتاق مىگردد لازم به توضيح است كه شكافهاى بادگير را پشت به جهت باد مىساختند تا هواى گرم به دست باد سپرده شود و كار دستگاه مكنده را انجام دهد . بادگير در ابتدا بسيار ساده و مشتمل بر يك دهانه هواكش بوده‌اند كه پس از گذشت زمان مراحل تكامل خود را پيموده و به صورت كنونى در آمدند بادگيرها بيشتر در شهرهاى گرم و خشك ايران مشاهده مىشود و شكل كلى آنها به صورت دو عنصر مضاعف در بالا و طرفين شاه‌نشين‌ها - تالارها - است كه در بين آنها شيروانى واقع مىشود . . .

تالار آينه

در طبقه هم‌كف و در سمت شمالى خانه قرار دارد و از ديگر اتاقهاى جانبى بزرگتر مىباشد اين اتاق مخصوص پذيرايى از مهمانان و سياستمداران وقت بوده است و از بخش اندرونى خانه
سرگذشت تهران ( فارسى ) — صفحة 335 | حسين شهيدى مازندرانى