دوشانتپه در حضور مبارك مشق بزرگ عمده شد . چون نهايت كامل و مطبوع بود فىالفور يك قبضه شمشير مرصع از شمشيرهاى مخصوص همايون به جناب مستطاب اشرف سپهسالار اعظم مرحمت فرمودند . . . » « 1 »
درخور يادآوريست كه اعتماد السلطنه در خاطرات روزانه خود به اين مشق بزرگ سپاه اشاره كرده و درباره آن نوشته است
« شنبه 17 شعبان سنه 1292 قمرى : صبح زود خانهء علاء الدوله بعضى كارها متعلق به باغات داشتم رفتم . از آنجا در خانه رفتم . شاه دوشانتپه سان قشون كه شانزده هزار نفر مىشود تشريف بردند . حرمخانه هم به تماشا خواهند رفت . من تا نزديك خانه ميرزا غياث همراهى نموده خانه آمدم . . . » « 2 »
در المآثر و الآثار نيز دربارهء دوشانتپه آمده است :
« و ديگر عمارات سطح كوه دوشانتپه و باغ و ابنيه جنوبى آن است كه امروز در ميان جميع جواسق [ جواسق جمع جوسق به معناى كوشكها ، قصرها كاخها . فرهنگ معين ] و قصور سلطنتى كه جمله بر آيين نگارخانه چين ساخته شده اين مقام به حسن موقع و صفاى هوا و كثرت روح و غزارت مياه [ زيادى آب ] و چندين مزيت ديگر اختصاص يافته و اصل اين اساس را والد مولف مرحوم حاج عليخان اعتماد السلطنه . . . در تاريخ يكهزار و دويست و شصت و نه از هجرت مطابق سال ششم از جلوس همايون بر حسب حكم جهانى مطاع برپا نمود اما از آن سال تا حال كه غالبا در تحت مراقبت و نظر بندهء مولف است چندان ملحقات و منضمات از هر قبيل بر اين اثر اصيل افزوده شده كه بنا نخستين در جنب لمعان و بريق آنها تحت الشعاع افتاده است « 3 » »
اعتماد السلطنه دربارهء سال 1302 ( ه . ق . ) ، و خرابى ناشى از سيل در دوشانتپه در خاطرات خود مىنويسد :
« دوشنبه 10 شعبان سنهء 1302 ( ه . ق . ) :
امروز از عشرتآباد با حرم مراجعت به شهر مىفرمايند . امين اقدس اندرون مهمان مليجك اول است ، به علىآباد ده تيول امين اقدس كه سپرده مليجك است . امشب شاه مردانه شام ميل فرمودند . مردانه قصر فيروزه مىروند فردا شهر تشريف مىآرند . من صبح عشرتآباد رفتم .
هامش
( 1 ) - همان . ص 1767
( 2 ) - روزنامه خاطرات اعتماد السلطنه ص 21
( 3 ) - المآثر و الآثار ، ج 1 ص 84