« ازجمله ييلاقهاى قشنگى كه ما در آن بهار ، تماشا نموديم ملكى در داوديه است . اين بنا را همان صدراعظمى كه اسباب تسريع جنگ ايران و انگلستان در سنهء 1858 ( م . ) گرديده ، ساخته است و وقتى تمام شد به قدرى باشكوه بود كه اعليحضرت شاه ايران اين را ضبط ديوان كردند .
چه رعيتى مقدور نبود آن همه ثروت داشته باشد . اما بعد از فوت صدراعظم ، به شرط موقتى ، به اولاد او واگذار شد .
موقع اين باغ چندان خوب نيست . زيرا كه به شهر خيلى نزديك است و در دشت پرسنگى در پايين تپه واقع شده است و همين تپه اسباب جلوگيرى از نسيم جنوب غربى ظهر مىگردد و از اين جهت خيلى گرم است . گويند كه پشه زياد دارد اما گذشته از اين مراتب ، عمارتى است شايسته سكناى پادشاهى .
وسعت باغ عبارت است از يك ميل طول و يك ربع ميل عرض . در طرف شمال آن درخت زياد كاشتهاند و ميان آن حوض بزرگى قرار دارد كه آب داوديه از همان حوض جارى مىشود .
در مركز اين باغات عمارتى ساخته شده كه تفصيل آن را خواهيم نگاشت و در جنوب باغ ميوهء بزرگى است كه فواكه وافر دارد . و وصل به اين باغ ، اتاقهاى خدام و حمام بزرگ زيرزمينى واقع است . قبل از رسيدن به قسمت مركزى داوديه طويلههاى وسيع روباز واقع شده كه به قدر صد اسب گنجايش دارد و آخورها را در خود ديوار كندهاند و در فصل تابستان با حصير و شاخههاى درخت سر آن را مىپوشانند .
بعد از عبور از اصطبل ، شخص داخل خيابان مفروش باشكوهى مىشود . از مركز خيابان جويى از سنگ ساختهاند و آب به صداى خوش از آن جارى است . در هر دو طرف اين خيابان دو جرگه چنارهاى عالى كه هر يك به قدر صدپا ارتفاع دارد ، غرس شده . از اين خيابان شخص مىرسد به يك عمارت بزرگ با طراوت كه سه مرتبه دارد شخص متعجب مىشود كه وقتى به اين عمارت داخل مىشود حوضخانهء بزرگى مانند تالار تخت مشاهده مىنمايد . سقف اين حوضخانه تقريبا هفتادپا ارتفاع دارد . زمين آن مفروش از آجر نظامى است و در وسط آن حوض بزرگى واقع است و ديوارهاى ضخيمى كه طاق اين حوضخانهء مثمن را نگاه مىدارد در هر زاويه دالانى دارد و بدين واسطه هوا به سهولت گردش نموده اسباب طراوت اين بناى ضخيم را فراهم مىآورد .
وقتى از اين حوض خانه خارج شده از بيرون آن را تماشا كرديم حدس زديم كه در بالاى آن طاق بناى ديگرى هم باشد . فى الحقيقه پلههاى پيچ در پيچى ديديم كه از تالارهاى وسيع مرتبهء
سرگذشت تهران ( فارسى ) — صفحة 256
مساهمون: حسين شهيدى مازندرانى
ص٢٥٦