يكى از ساختمانهاى پرآوازه در باغ عشرتآباد ساختمان كلاهفرنگى آن است . كلاهفرنگى عشرتآباد عمارت سه طبقهاى است مشرف بر استخر كه هر طبقه شامل يك تالار و دو اتاق است . تالار طبقه دوم تالار آينه است كه سراسر آن آينهكارى و خاص استراحت ناصر الدين شاه بوده است در طبقهء سوم تالار خوابگاه قرار دارد كه طرفين آن دو مهتابى وسيع بنا شده و اين دو مهتابى يكى مشرف بر استخر و ديگرى مسلط بر باغ است كاشىها و كتيبهها و تابلوها در هر قسمت بر زيبايى ساختمان مىافزوده است . ناصر الدين شاه عمارت كلاهفرنگى را براى اقامت انيس الدوله تخصيص داد بعد از كشته شدن ناصر الدين شاه حرمخانه بهتدريج از رونق افتاد زيرا مظفر الدين شاه مردى عليل بود و محمد على شاه و احمد شاه نيز آنقدر گرفتار وقايع و اتفاقات سياسى بودند كه توجهى به حرمسرا نداشتند به اين جهت عشرتآباد كه آنهمه مورد عنايت ناصر الدين شاه بود كمكم به دست فراموشى سپرده شد .
اكنون وقتى از فراز عمارت كلاهفرنگى به پايين نگاه كنيد ميان شاخ و برگ درختان كاج كه به مرور زمان وحشى شده و در هم فرومىرود ، از اتاقهاى اطراف آن جز سه اتاق در سمت مغرب و دو اتاق در سمت مشرق چيزى باقى نمانده است « 1 »
دكتر فووريه « 2 » در كتاب سه سال در دربار ايران دربارهء باغ و قصر عشرتآباد مىنويسد :
12 مه 1891 ( م ) 3 شوال 1308 ( ه . ق . ) ، امسال مرحلهء اول توقف ما عشرتآباد است . قصر آن چندان مهم نيست و باغهاى آن هم كموسعتتر از باغهاى ييلاقى ديگر است . بعلاوه به علت نزديكى به تهران هواى آن نيز چندان با هواى تهران تفاوت ندارد تا انسان خود را در اينجا راحتتر بيابد . مخصوصا بارانهاى دائمى توليد زحمت ديگرى كرده است . در هر طرف در ورودى چند اتاق ساخته شده ، در سمت راست ، آبدارخانه و اتاق دفتر و در طرف چپ ، در انتهاى يك باغ مربع شكل ، بيرونى قرار دارد . از نوع بيرونىهاى خيلى معمولى . اندرون كه در قسمت آخر قصر واقع است وضعى خاص دارد . عمارت خوابگاه آن به صورت يك برج واقعى است . داراى سه مرتبه روى يك طبقه زيرزمين و هر قدر عمارت اهل حرم كوتاه و كوچك است خوابگاه بلند و بزرگ مىنمايد .
عمارت اهل حرم خانههاى كوچك مجزايى است كه آنها را در رديف هم و به يك شكل دور حوض ساختهاند و منظرهء هر يك از آنها از دور بىشباهت به قبر نيست . ديوارى بلند بر آنها
هامش
( 1 ) - جغرافياى تاريخى شميران ، ص 603 - 604
( 2 ) -Dr . Feuvrier