سعى صنيع دولت ، امر خديو اعظم * بخشد اين بنا را آذين استوارى » « 1 »
مادام كارلاسرنا دربارهء بنا و ساختمان مالى عشرتآباد در سفرنامهء خود مىنويسد :
« ناصر الدين شاه اغلب در قصر عشرتآباد اقامت مىكند . ساختمان آن بديع و از لحاظ سبك ساده و عبارت از يك برج بلند چند طبقه است كه از هر طبقهاى يك دستگاه ساختمان به شاه اختصاص دارد به استثناى يك تالار بسيار زيبا كه حال و هواى ايرانى و تزئيناتى با شيشههاى كوچك هندى دارد اسباب و اثاث اروپايى ساير اتاقها بسيار بازارى و عارى از سليقه خوب است . اهالى مشرق زمين بدون برخوردارى از بصيرت لازم يك نوع جنون خاص دارند كه اتاقهاى خود را به جاى استفاده از ذوق هنرى ملى كشورشان با اشياء و آشغالهاى محصول اروپا تزئين نمايند . قسمت خارجى قصر عشرتآباد ، از آجرهاى جلادار پوشيده شده و تقليد ناشيانهاى از سنگ فرشهاى قديمى است كه بر سردر بسيارى از كاخهاى باستانى ديده مىشود . پردههايى از پارچههاى كتانى سفيد با نقش و نگارى از منسوجات سياه ، سرخ يا آبى ، تمامى قسمتهاى بنا را از تابش خورشيد محفوظ نگاه ميدارند و از اين پردههاى بسيار قشنگ ، معمولا در همهء كاخهاى سلطنتى استفاده مىشود . ضمنا يك عمارت برجمانند در وسط باغى پر از حوض و چشمه و فوارهها جدا از ساختمانهاى ديگر سر به آسمان كشيده است . دورتادور پايهء آن در حدود سى خانهء كوچك دو اتاقه به شكل نيمدايرهاى ساخته شده و در هر كدام از اين خانهها يكى از زنان شاه ساكن است . نحوهء معمارى كاملا ابتدايى است . ديوارها با آهك سفيد شده است . درها و چهار چوب پنجرهها از چوب سفيد و داراى چفت و بست بسيار زمخت هستند . اين خانهها شبيه نوعى طويلههايى است كه در بعضى از املاك كشاورزى انگلستان ساخته مىشود .
قصر عشرتآباد كه هنگام مراجعت شاه از اروپا احداث شده است ، بيشتر به محل برگزارى مراسم عروسى شاه اختصاص دارد . چون ناصر الدين شاه اگر چه زنان متعددى دارد ولى باز هم زنان تازهاى مىگيرد و تنها زنان اصل و نسبدار قسمت اندرون را پرنمىكنند بلكه بيشتر همسران وى از ميان زنان روستايى دهكدههاى مجاور كه بعدها مادرهاى شاه آيندهء ايران خواهند شد انتخاب شدهاند . « 2 »
هامش
( 1 ) - مرآة البلدان ، ج 2 - 3 ، ص 1755 - 1756
( 2 ) - آدمها و آيينها در ايران ، ص 199