7 - فكتى « 1 » معلم علوم طبيعى و دواسازى . ( فوكهتى )
از اين عده كه نام بردهشد گومنز و نميرو قبلا به ايران رسيده بودند
بقيه در 27 محرم 1268 ( ه ق ) / 24 نوامبر 1851 ( م . ) يعنى دو روز پس از عزل امير از خدمت ، همراه جان داوود خان به تهران وارد شدند . « 2 »
دكتر پولاك در اين باره مىنويسد :
« در بيستوچهارم نوامبر 1851 به تهران رسيديم . پذيرايى سردى از ما شد ، احدى براى تهنيت به استقبال ما نيامد و به زودى آگاه شديم كه صحنه در اين فاصله به زيان ما تغيير كرده است . چند روزى پيش از ورودمان ، اميركبير در اثر توطئههاى داخلى دربار ، بهخصوص از جانب مادر شاه كه دشمن سرسخت تلاشهاى اصلاحطلبانهء او بود دچار بىمهرى شاه شده بود . . . هنگامى كه وى از ورود ما مطلع شد ، ميرزا داوودخان را از نزد خود فراخواند و گفت :
« اين نمسهها ( اتريشىها ) ى بيچاره را من باعث شدم به اينجا بيايند . اگر بر سر كار بودم اسباب رضايت خاطرشان را فراهم مىآوردم . اما حالا مىترسم به آنها بدبگذرد . هرچه مىتوانى سعى كن كه كار را به آنها آسانتر كنى . » « 3 »
محمد حسن خان اعتماد السلطنه در مرآة البلدان ذيل رويدادهاى سال 1267 ( ه ق ) نويسد :
« هم در اين سال ، در ارگ همايون مدرسهء مباركهء دار الفنون ساخته شد . اگر چه شروع به ساختن و اقدام به بنايى اين محل منيف و مكان رفيع فى الحقيقه در سال قبل شد ، ولى در اين سال خجسته مآل ساخته آمد . طرح اين بنا را ميرزا رضاى مهندسباشى كرد و به معمارى محمد تقى خان معمارباشى بنا نمودند و سمت شرقى آن را به اتمام رسانيدند و معلمين از براى تعليم علوم جديده و انكشافات تازه و السنهء مختلفهء دول اروپا از فرنگستان طلبيدند و شرح اين جمله در وقايع اوايل سال آينده مفصلا نگاشته خواهد شد . » « 4 »
سپس اعتماد السلطنه ضمن شرح رويدادهاى سال 1268 ( ه ق ) آورده است :
« چنان كه در شرح سال قبل ذكر شد بناى مدرسهء مباركه دار الفنون در ارگ پادشاهى در محلى كه اكنون واقع در خيابان ناصريه و خيابان الماسيه ( خيابان باب همايون ) است نهاده و معلمين براى هر علمى از دولت « استريه » طلبيده و مسيو جان داود مترجم اول دولت عليه كه به اين
هامش
( 1 ) .Fochetti( 2 ) . اميركبير و ايران . ص 360 . تاريخ مؤسسات تمدنى جديد در ايران . ج 1 ، ص 261 - 262 .
( 3 ) . ايران و ايرانيان ، ص 207 - 208 ، با اندك تغيير .
( 4 ) . مرآة البلدان ، ج 2 ، ص 1066 .