نمو كند كه اسباب حيرت ناظرين گردد و اما روزقهء آب نهال در زمين خاك بوم پنج روز و قلمهء آن سه روز است و در زمين ريگستان و ريز - استان نهال چهار روز دو روز و اگر ميسر نشود يك روز [ 135 ر ] پستر هم سهل است ولى اگر دو روز پس رود اغلب خشك شوند .
خلاصه معلوم شد كه در هر بلدى هر وقت ببينند فلان درخت سه روز ديگر برگش گشوده مىشود وقت است كه بر كنند و ببرند و برنشانند ، خواه نهال باشد يا قلمه . و چرّهء تاك و نار بهتر است كه برگش پديدار شده باشد و خود اين ضعيف زمانى ديرتر شروع درآورده و اسفار زمينى كرده وقتى بنهايت رسيد كه گل انار غنچه بود و شاخههاى نورستهء تاك به قدر شبر و ذراعى بلند شده خوشههاى غوره از برگ ممتاز گشته شاخههاى توت را بريده پيش كرم ابريشم ميريختند ، آن زمين را جوىبندى كرده و بدون آنكه چالهاى متن جوى را كنده باشند چرّههاى پارسالهء تاك را با ريواسههاى امساله بريده در حالى كه جويها از آب بچشاب بود . دو تا دو تا چپ راست بر كف جوى فرو كرده و بندش را از گل بيرون گذاردم جوى بجوى بفاصلهء يك ذرع و نيم در كمال نظم چرّه را در كف جوى قلمه [ 135 پ ] زدم و از براى امتحان دو سه موضع چرّهء انار به آن فرو كردم و بعد از آن شمشهاى « 1 » توت را كه بريده برگش را بكرم داده بودند قلم كرده بر لب جويها بالاى چشاب قلمه زدم و به روزقهء سه روز آبش كردم تا بقدرت خدا بالتمام سبز شد . و اين نكته را بايد دانست كه چرّهء انار را از سر درخت بايد بريد كه در سال سيم پر باشد و هرگاه شاخههاى پاى درخت را بنشانند
هامش
( 1 ) - شمش عبارت است از شاخههاى توت برگى كه سال قبل همه را بريده بكرم دادند و چندين شاخه برآورده و هريك به قدر دو سه ذرع بلند شوند آن را شمش گويند .
( حاشيه )