رعيت كه چنين اسباب و پيشرفتى ندارند از اول اسفند ماه شروع نموده متدرجا تا زمانى كه چرّهء انار و انگور سرخ شود هر روزى يك كارى صورت دهند و اشجار خيابانها بوقت بر نشانند تا به آخر تمام گردد . و بايد دانست كه درخت انار و انگور را وقتى بايد غرس نمود كه تازه برگش نمودار شده و از دور برگش سرخى زند كه اگر زود ننشانند اغلبش خشك و فاسد گردد و اگرچه ابو الحسن محمود دهقانى كه خداوند اين فن است گفته :
خواهى كه شود باغ تو بستان ارم * در [ 133 پ ] قوس نهال كار و در حوت قلم
نهال عبارت است از درخت ريشهدار و قلم آن است كه شاخى از درختى بريده غرس نمايند ، و اين ضعيف را در آبوهواى كاشان اين قول مقبول نيست ، زيرا كه هرگاه در ماه قوس اشجارى غرس شود شايد هوا به حدى سرد گردد و زمين يخ كند كه ريشهء آنها فسرده و فاسد گشته به كلى ناچيز شوند و كذلك قلم زدن در ماه حوت كه شاخهء اشجار هنوز بيدار نشده است ، اغلب از سالها در همان اسفند ماه بلكه تا بيست روز بعد از عيد نوروز چنان سرد شود كه درختان برومند و شكوفهدار را بسوزاند ، بديهى است كه قلمههاى نيم مردهء ضعيف را چه خواهد كرد . پس قول استاد مزبور از براى ولاياتى كه چندان سرد و يخ سار نشود مانند فارس و عربستان و غيره كه مركبات بدون محافظت زمستانى ببار آيد معتبر است . و نه چنان است كه در كاشان آن كار محال باشد ولى احتمال خطرش بيشتر و چنانچه در سالهاى شديد البرودة هم نباشد از ثلث و نصف زيادتر [ 134 ر ] سبز نخواهد شد . پس بهتر آنكه نهال و قلم را عموما از اول