سنگى شده بود ! ولى ايشان مىبايد به فكر بيفتد و تذكر دهد كه چطور كتاب « مونس الحزين » را كه در بحث از مسجد جمكران گفته است ديده نشده ، و شايد مفقود شده باشد ، صاحب خلاصة البلادان داشته و از آن نقل شده است .
اشكال به خود ما هم وارد است كه موقع تحرير و تصحيح مختار البلاد توجه نداشتهايم و تذكر ندادهايم . به همينجهت نياز به مراجعه كتاب « انوار المشعشعين » بود . يك ماه قبل از اين كه نياز به اين موضوع پيدا كنيم ، در قم سه جلد كتاب « انوار المشعشعين » را ديدم كه با تحقيق و نظارت آقايان محمد رضا انصارى و آقا سيد محمود مرعشى از طرف كتابخانه آيت اللّه نجفى مرعشى چاپ شده بود ، و كوتاهى كردم كه نخريدم . چون به اين مشكل برخورد نمودم و وقت هم تنگ بود براى دسترسى به آن به كتابخانه وزارت ارشاد ، و كتابخانه دائرة المعارف بزرگ اسلامى ، و كتابخانهء آقاى حسن انوشه مراجعه كردم ، ولى متأسفانه جلد اول آن را نداشتند .
تلفنى از كتابخانه مجلس شوراى اسلامى سراغ گرفتم ، برادرى به نام « نظرى » از كاركنان كتابخانه مطلب را از رو خواند و من يادداشت كردم .
نوشتهء صاحب انوار اين است كه در جلد اول راجع به مسجد جمكران مىنويسد :
« مؤلف مىگويد كه مخفى نماند كه يكى از مواضع مشرفه و مساجد مقدسه مسجد جمكران است كه در قم واقع است كه حضرت حجت عجل اللّه فرجه امر به بناء آن نموده است و چقدر از آيات و معجزات و فوائد و كرامات ديده شده كه باعث حيرت شده ، همچنان كه هريك در مقام خود ذكر مىشود و كيفيت آن مسجد چنانچه در خلاصة البلدان مذكور است .
عالم ربانى و محدث عصر خود آقاى حاج ميرزا حسين نورى نور اللّه مرقده در كتاب « كلمهء طيبه » و « نجم الثاقب » بدينطريق مىنويسد كه در تاريخ قم از مونس الحزين فى معرفة الحق و اليقين . . . »
از اينجا هم پيداست كه مطلب مبهم و نامفهوم است ، و خود صاحب انوار هم مطلب را درست ننوشته است ، زيرا :
اولا عبارت منقول از خلاصة البلدان نبوده ، و مؤلف آن فقط از بناى مسجدى به نام قدمگاه امام زمان كه بر سر زبانها افتاده بوده در « خلاصة البلدان » ياد كرده است و لفظ « چنانچه » زائد است .
ثانيا جمله : « عالم ربانى . . . حاج ميرزا حسين نورى . . . » عبارت صاحب انوار است نه منقول از صاحب خلاصة البلدان .
تاريخ قم ( فارسى ) — صفحة 36
مساهمون: على دوانى
ص٣٦