ثالثا نام « مونس الحزين » و اين كه مؤلف تاريخ قم از آن و داستان امام زمان و مسجد جمكران را نقل كرده ( كه چنين چيزى هم در تاريخ قم نيست ) فقط در دو كتاب محدث نورى آمده ، و مأخذ و سند فقط به او برمىگردد .
مصحح كتاب انوار آنطور كه تلفنى براى من خواندند . در پاورقى راجع به « مونس الحزين » تحقيق لازم را نموده است ، و بايد به آنجا مراجعه كرد .
راجع به كتاب « خلاصة البلدان » ، استاد فقيد علامهء تهرانى در « ذريعه » ج 7 ، ص 216 مىنويسد : خلاصة البلدان ، دربارهء اخبار قم و شرافت آن ، و بناى مسجد جمكران از محمد بن محمد بن هاشم حسينى رضوى قمى است .
در اول آن گفته است آن را به خواهش ملا محمد صالح معلم قمى در سال 1179 تأليف كرده است . اين كتاب از مصادر كتاب « انوار المشعشعين » تاريخ قم است .
و در كتاب « كواكب منتثره » مىنويسد : « محمد بن محمد قمى بن سيد هاشم كشميرى نجفى قمى الأصل ، كشميرى مولد ، نجفى مسكن ، شاگرد وحيد بهبهانى و مؤلف كتاب « تحرير مسائل مصبابيح الظلام » در چند جلد كه در سال 1185 از تأليف جلد دوم آن فراغت يافته است .
شايد او محمد بن محمد بن هاشم مؤلف « خلاصة البلدان » باشد كه آن را در سال 1179 تأليف كرده است » .
بنابراين ، سخن مؤلف « خلاصة البلدان » اين بوده كه مسجد جمكران معروف به قدمگاه امام زمان بنا شده است ، و ديگر از مونس الحزين شيخ صدوق و داستان حسن مثله جمكرانى و نقل آن در تاريخ قديم قم ، در آن كتاب خبرى نيست !
كتاب « خلاصة البلدان » هم در اختيار مؤلف « انوار المشعشعين » بوده است .
- 15 - [ تاريخ قم كه در اين چاپ با اضافات جديد در دست خوانندگان است . . . ]
تاريخ قم كه در اين چاپ با اضافات جديد در دست خوانندگان است ، چون جمعا مشتمل بر قصايد و اشعار بسيارى است ، لذا از نظرى مىتوان آن را يك كتاب ادبى دانست .
قصائد و اشعارى كه در كتيبههاى صحن و حرم حضرت معصومه عليها السّلام و مدرسه فيضيه ، و مسجد امام حسن ، و جاهاى ديگر نوشته شده ، و مؤلف آنها را به دقت يادداشت كرده ، چون از شعراى شناخته همچون ملك الشعرا فتحعلى خان صبا ، هاتف اصفهانى ، شوريدهء شيرازى ، و قارى شيرازى ، ميرزا محمد صادق ناطق ، و اديب الممالك فراهانى و صغير اصفهانى است ، و قصائدى كه آقايان اثنى عشرى و حاج شيخ عباس مصباحزاده به مناسبتها سرودهاند ، يا در