در متون ختنى اين كلمه به شكل سنسكريت آن پرمخه
PARMUKHA
بمعنى رئيس و راهب بزرگ بودائى آمده ، كه آن را به شكل پره مهه هم نقل كرده اند ، و در پنبتو آن را پرمخ گفته مىتوانيم . پر حرف اعتلا بمعنى بر فارسى و
ON
انگليسى + مخ به فتحه مماله خاص پنبتو كه صوت آن بين فتحه و ضمه است ، بمعنى روى و پيش روى . كه جمعا پرمخ صفت شخصى است كه رهبر و قائد و رئيس باشد ، و اين پرمخ پنبتو با شكل ختنى كلمه كمال قرب دارد . ( دربارهء شكل ختنى كلمه رجوع به مجله ايشياتك سوسايتى لندن مقالت بيلى )
يوستى در كتاب نامهاى ايرانى ( ص 15 ) برم را لغت فارسى مىداند كه معنى آن شاهى و بزرگى باشد « 1 » و اين راى يوستى نيز ميتواند در منشأ كلمهء برمك مويد كسانى گردد . كه پندارند ، ريشهء كلمه همين برم است .
درين شكى نيست ، كه برم كلمهء خراسانى است ، و ما در فصل سوم اين كتاب جنبش يوسف برم را در خراسان در حدود ( 160 ه ) شرح داديم ، و از ان هم ثابت است كه برم نام خراسانى بود ، و اين كلمه تاكنون در پنبتو بمعنى جلال و عظمت و شوكت و دبدبه زنده است ، كه خوشحال خان ختك آن را به فتحهء اول و سكون دوم آورده « 2 » ولى در قندهار آن را به سكون اول گويند .
طوريكه در فصل اول در شرح كلمه لويك گفتهايم ، استعمال كاف تجليل و تحبيب در اسماى خراسانى و افغانى مطرد است ، پس همين برم را قياس برختك و هوتك و اخك و لويك و تورك و بارك و صدها نام ديگر ، برمك ساخته باشند ، كه در معنى آن همان جلال و عظمت نهفته است .
مخفى نماند كه نام برمك تاكنون در افغانستان بر قبايل و جاى سكونت ايشان باقى مانده مثلا برمك نام قريه ايست در 32 كيلو مترى مغرب بلخ « 3 » و به همين نام روستايى در سان چارك ( شبرغان كنونى ) در 31 كيلو مترى شمال غرب تكزار به طول
هامش
( 1 ) - برمكيان 185
( 2 ) - كليات خوشحال خان طبع حبيبى در قندهار 248
( 3 ) - قاموس جغرافى افغانستان 1 / 253