در قسمت جنوبى اين شبهجزيره موجود بوده نشانههاى تمدّن و بقاياى ابنيه و آثار مختلف دوران عيلام و عهد ساسانيان را در دل نهفته دارد و يكى از محلهاى باستانى بشمار ميرود كه با فراهم بودن وسائل و مقتضيات كار و اطمينان از حفظ آنچه از بقاياى ابنيهء موجود كشف مىشود در خور كاوشهاى علمى و تجسّسات فنّى باستانشناسى است .
در سال 1292 شمسى ( 1913 ميلادى ) هيئت علمى فرانسوى در ريشهر كاوشهاى علمى انجام دادند و محلّ مزبور را با محلّى كه در دورهء عيلام بنام ليان
( Liyan )
خوانده ميشد منطبق دانستند و علاوه بر سفالهاى منقوش و اشياء مفرغى آثار ساختمانها و آجرهاى نوشته از عهد شوتروك ناخونته « 1 » در آنجا يافتند . « 2 »
طبيعى است با انجام كاوشهاى باستانشناسى در سواحل ايران ( در خليجفارس و خليج عمّان ) بهتر پيوستگى تمدّنهاى چند هزار سالهء شوش و نواحى مختلف فارس با سرزمينهاى هند و پاكستان معلوم و اهميّت ريشهر از اين بابت نيز بيشتر مشهود خواهد شد . « 3 »
ويرانههاى باستانى ريشهر ذيل شمارهء 12 در تاريخ 24 شهريور 1310 در فهرست آثار ملّى ايران به ثبت رسيده است .
2 - آثار تاريخى جزيرهء خارك
جزيرهء خارك بمسافت 52 كيلومترى شمالغربى بوشهر و سى كيلومترى بندر ريگ ( بين بوشهر و گناوه ) واقع گرديده است و تا شهر آبادان 280 كيلومتر مسافت دارد .
هامش
( 1 )Shutruk - Nakhunte ?از شاهان دورهء معروف به عهد طلائى عيلام مربوط به هزارهء سوم پيش از ميلاد بوده است .
( 2 ) كتاب باستانشناسى ايران قديم - واندنبرگ - ص 52 .
( 3 ) در زمان سلطنت نادر شاه افشار ( 1148 تا 1160 هجرى ) نيز ريشهر مركز نيروى دريائى ايران در خليجفارس بوده و فعاليت بسيارى دراينباره در آنجا به عمل ميآمده است .