مانند دخمههاى هخامنشى مركّب از سطحهء پهن و بلندى است كه قسمت پائين آن را به صورت صاف درآوردهاند ، مدخل دخمه در بالاى اين قسمت و در وسط آن قرار دارد و هرجانب آن دو ستون را نماياندهاند و بالاى ستونها حاشيهء صاف و مسطّحى بوده بر فراز آن شكل كنگرههاى دندانهدار هخامنشى را بر سنگ كوه بطور برجسته تراشيدهاند و رويهمرفته نماى خارجى آن به خوبى وضع دخمههاى شاهنشاهان هخامنشى را در نقشرستم و تختجمشيد بخاطر ميآورد ( ش 200 )
بسيارى از مطّلعين اين دخمه را منسوب بدورهء ما دانسته چنين اظهار عقيده ميكنند كه بين سالهاى 650 تا 550 پيش از ميلاد ساختهشده است و برخى دانشمندان هم آن را متعلّق بيكى از شهرياران هخامنشى پيش از كورش كبير ميدانند يعنى هنگاميكه هخامنشيان سلطنت محلّى پارس را داشتهاند ، توجّه به وضع خارجى دخمه خصوصا حجّارى بالاى ستونها اين احتمال را نيز بوجود ميآورد كه دخمهء مزبور مربوط بدوران متأخّر هخامنشى باشد و اساسا با فراهم شدن وسائل و مقتضياتى كه سهلتر بتوان بدخمهء نامبرده رسيد و با فراغ خاطر آن را بررسى دقيق نمود اظهارنظر دربارهء آن از لحاظ درجهء قدمت تاريخى هم بهتر ميسّر خواهد بود .
دخمهء داو دختر يا بگفتهء محلّى دى و دو در ذيل شمارهء 299 در تاريخ 29 آذرماه 1316 در فهرست آثار ملّى ايران بثبت تاريخى رسيده است .
تل اسپيد و يخه سنگر و لوط :
در كوهستانهاى نزديك داو دختر ( پيش از آنكه از جانب فهليان به اين محلّ تاريخى برسند ) آثار قديمى ديگرى وجود دارد از قبيل تلّ اسپيد كه تپّهء قديمى بوده اكنون روى آن آبادى جديد ساختهاند و يخهسنگر كه ديوار سنگى به طول قريب نيم كيلومتر و پهناى نيم متر بوده قسمتهائى از آن ريخته و قسمتهائى بجا مانده است و همچنين ويرانههاى محلّى بنام لوط و آثار دو سدّ قديمى كه