رودخانه واقع شده است نزديك دهكدهء سه تلو نقوشى از دوران عيلاميان وجود دارد كه هرچند بسيار محو گرديده فقط شبيهى از آنها باقىمانده است لكن از نظر اهميّت درخور توجّه فراوان مىباشد ، ( ش 199 )
نقوش مزبور مشتمل بر تصوير دو ربّ النوع يكى به صورت مرد و ديگرى به صورت زن است و عدّهاى هم در دو جانب و روبروى آنها ايستادهاند ، مرد بر روى تختى كه از يك مار حلقه زده تشكيل شده است نشسته سر مار را با دست چپ گرفته است و با دست راست خود جامى از آب زندگى بسوى مردم روان ميسازد زن در كنار او نشسته است ، هريك از دو تصوير فوق داراى دو شاخ برسر مىباشد ، سه نفر بر جانب راست يا روبرو و دو نفر بر جانب چپ يا پشت سر ايشان با لباسهاى بلند ايستادهاند و 27 نفر هم در مقابل ايشان با جامههاى نسبتا كوتاه تماما دست به سينه هستند كه تصاويرشان بر تختهسنگهاى جداگانه روبروى نقش ربّ النّوعها حجّارى گرديده است ، از اين نقوش نخستينبار در كتاب آثار عجم « 1 » ذكرى بميان آمده است و چون در آنزمان هنوز از آثار عيلام و ادوار پيش از تاريخ ايران اطّلاع چندانى درميان نبود لذا مرحوم فرصت الدّوله فقط بوجود آنها اشاره كرده توضيحى دربارهء موضوع و تاريخ آنها ننوشته است و سى و يك سال پس از بازديد مرحوم فرصت الدّوله يعنى در سال 1302 شمسى ( 1923 ميلادى ) دانشمند فقيد پروفسّور هرتسفلد آلمانى نقوش مزبور را ملاحظه و بررسى علمى نموده آنها را از آثار دورهء عيلام و مربوط بحدود دو هزار سال پيش از ميلاد مسيح تشخيص داده است .
وجود اين نقش و نقشبرجستهء عيلامى در نقشرستم نزديكى تختجمشيد كه ذكر آن در صفحات 40 و 41 گذشت از طرفى دليل بر اينست كه لااقل پانزده قرن پيش از عهد هخامنشى احداث نقوش برجسته و تصاوير انسانى بر سنگهاى سخت كوهستان بوسيلهء هنرمندان ايرانى انجام ميگرفته است و اين گونه آثار هنرى در سرزمين باستانى ايران ريشهء بسيار قديمتر از دوران هخامنشى دارد و از طرف ديگر معلوم
هامش
( 1 ) چاپ بمبئى 1314 قمرى صفحه 308 .