سروان ميرسند .
ويرانههاى مهمّى از عهد هخامنشى در مجاورت آبادى سروان وجود دارد و ته ستونهائى كه قطر هركدام قريب 90 سانتيمتر بوده از لحاظ طرح و حجّارى نظير ته ستونهاى تختجمشيد و مزيّن به گلهاى شبيه زنبق ( لتوس ) مىباشد از جملهء بقاياى كاخ سلطنتى هخامنشى موجود در آنجا به نظر ميرسد ( ش 198 ) و بديهى است يكى از محلّهاى مناسب كاوش علمى مفيد به نحوى كه آثار مدفون در خاك پس از كشف به وضع شايسته نگهدارى شود و در معرض آسيبهاى مختلف قرار نگيرد در مكان مزبور خواهد بود .
باتوجّه به آنچه دربارهء آثار هخامنشى در قصر ابو نصر تل حكوان و فيروزآباد و بالا ده سابقا مذكور شد چنين به نظر ميرسد كه خطّ سير جادّهء شاهى از تختجمشيد به شوش از نقاط فوق ميگذشته است و ما بين بالا ده و سروان در محلّ ويرانههاى شهر شاپور كازرون هم منزلگاه ديگر و ابنيهاى از عهد هخامنشى وجود داشته است « 1 » و كاخ هخامنشى سروان منزلگاه بعدى بوده باحتمال قوى ششمين توقّفگاه شاهنشاهان هخامنشى از تختجمشيد بجانب شوش بشمار ميرود مگر اينكه از اين پس آثارى كشف گردد كه با آنچه ذكر شد مغايرت داشته باشد .
آثار هخامنشى مجاور سروان ذيل شمارهء 190 در تاريخ 9 مردادماه 1312 در فهرست آثار ملّى ايران به ثبت تاريخى رسيده است . « 2 »
نقوش برجستهء عهد عيلام ( كورانگون )
در كوهستان نزديك سروان بر فراز تپّهاى كه در دامنهء كوهستان و بر بالاى
هامش
( 1 ) در كتاب راههاى باستانى و پايتختهاى قديمى غرب ايران تأليف دكتر بهمن كريمى از انتشارات ادارهء كل باستانشناسى ( چاپ تهران - شهريور 1329 ص 16 ) نيز اين قسمت تصريح شده است .
( 2 ) درحالحاضر محل اين ويرانهها بنام امامزاده اسمعيل خوانده شده زيارتگاه مردم آن سامان گرديده است و دوروبر ته ستونهاى سنگى عهد هخامنشى سنگچين و چوب و كترى و ظرف و شمع ميگذارند و نياز ميجويند .