سلجوقى ( 571 - 590 هجرى ) نگاشته شده آثار پاسارگاد و تختجمشيد از جملهء كارهائى بشمار رفته است كه ديو و پرى آن را ساختهاند و بيانى شيرين در توصيف اين آثار نموده است آنجا كه مينويسد :
« بدانكه كار ديو و جنّ دروغ نباشد و كسى كه ديده باشد ولايت فارس و تاجگاه سليمان عليه السّلام بداند كه من مخاريب و تماثيل و جفان كالجواب از عمل ديو است و جايى كه قصر جمشيد گويند هزار استوان است نهاده از مراحلها بينند هريك چهل و هشت آرش بالاى آن و ستبرى هريك چهار مرد را دست پيرامون آن در نيايد و در وسع بنى آدم نيايد كه آن را نصب كند و از آن عهد بسى دعوى كردند كه بجرّ الثّقيل مثل آن كنند نتوانستند كردن . پس معلوم شد كه آن نه بقوّهء شياطين كردهاند و درين بقعه سراى كرده است از سنگ سياه كرده و صورتهاى سنگين از ديلمان و غلامان و مويهاى ديلمان جعد و زلفهاى تركان كه صفت آن نتوان كردن و تا نبينند شگفتى آن معلوم نشود كه سنگها بر هم نهادهاند هريك ده هزار من و ميان دو سنگ موى در نرود و برين تاج دو گاو كردهاند سنبها از آن گاو و ريشها از آن آدمى دراز دوانزده آرش طول و عرض آن و وزن آن خداى داند يكى برين گوشه و يكى بر ديگر بر گوشه . مقصود از اين آنست كه درين عهد آدمى مثل آن نتوان كردن . اگر گويند كه ديو و پرى كرده است عقل آن را قبول كند » « 1 »
نمونهاى از خطّ ميخى پارسى باستانى در تختجمشيد مشتمل بر چند سطر ابتداى لوحهء دوّم نبشتهء بزرگ ديوار جنوبى صفّه بنام داريوش اوّل با قرائت و تلّفظ و ترجمهء آن ضمن تصاوير آخر كتاب ( ش - 82 ) براى ملاحظه و اطلاع
هامش
( 1 ) نقل از مجلهء راهنماى كتاب - شمارهء اول - سال سوم - ارديبهشت 1339 - صفحهء 30 مقالهء آقاى محمد تقى دانشپژوه دربارهء كتاب عجايبنامه - نام مؤلف كتاب در مقالهء مزبور نقل از كتب مختلف قديم به چند صورت نقل گرديده است و علاقهمندان باطلاعات بيشتر در اين قسمت ممكن است بان مقاله مراجعه فرمايند .