حاج ميرزا يوسف مجتهد :
در جلد اول اين كتاب ، هنگاميكه از شادروان حاج ميرزا محسن مجتهد سخن گفتهايم اشاره كردهايم كه وى 15 پسر داشت . برخى از آنان طريق تحصيل علوم دينى پيش گرفته بمقام اجتهاد رسيدند و بعضى از آنها در زمرهء دانشمندان بزرگ عهد خود درآمدند و شادروان حاج ميرزا يوسف از مبرّزين آنهاست .
او بسال 1271 قمرى در اردبيل تولد يافت . پس از تحصيل مقدمات ، در سال 1295 كه بعنوان مشايعت جنازهء پدرش بنجف اشرف رفته بود از مراجعت باردبيل انصراف يافت و سرانجام در آنجا ماندگار شد و بكسب علم و دانش پرداخت . در سال 1300 درجهء اجتهاد يافت و بر اثر هوش و تلاش از محضر علماى بزرگ مثل مرحوم آخوند ملّا كاظم خراسانى ، حاج شيخ محمد تقى شيرازى ، شيخ زين العابدين حائرى مازندرانى ، آقا شيخ على يزدى و شيخ محمد خراسانى استفادههاى شايانى كرد و اجازات علمى دريافت نمود . او آراسته بمراتب علمى و فضايل اخلاقى بود و عباراتى كه اساتيد مذكور در اجازات خود نسبت بوى به كار بردهاند علّو مقام او را مىرساند . مرحوم شيرازى مراجعت او را باردبيل باكراه پذيرفته نوشته است كه « بقاء ايشان در اين اماكن شريفه و اشتغال بتدريس الزم بود ليكن به جهت اهداء ناس و حفظ نواميس مسلمين از مهالك ، مانع از حركت به آن صفحات نشديم . »
اقامت او در اردبيل مقارن با دوران حكومت و اقتدار برادرش آقا ميرزا على اكبر بود ولى رفتار وى با او تفاوت زيادى داشت و متانت و وقار و حسن خلق و فضايل علمى و اخلاقى او همه را وادار باحترام و اكرام وى مىنمود . او بار اول قريب هشت سال در اردبيل مانده و سپس بنجف برگشته است ولى تقريبا 28 سال بعد يعنى در سال 1332 قمرى بار ديگر بزادگاهش آمده و تا سال 1339 در آنجا اقامت نموده است . بنابراين قسمت اعظم عمر خود را در نجف گذرانيده و سرانجام در 11 شعبان 1339 قمرى دعوت حق را لبيّك گفته است .
در نهضت مشروطيّت ايران او از آن طرفدارى مىكرده و از اين حيث از مشاوران بسيار نزديك مرحوم آخوند ملا كاظم خراسانى بوده است .