را كه زادگاه وى « نسا » بوده و در قرن ششم هجرى مىزيسته است حجت دانست . وى مىنويسد : « . . . نسا نام شهرى بوده است كه خراب شده و اطلال و آثار آن در نزديكى گيفان قوچان ديده مىشود . . . آن قلعهء شگرف و بسيار بزرگ بر دامنهء كوه واقع بود و جاى خلقى بسيار ؛ و هريك از مردم شهر تهيدست و توانگر ، در آن خانه داشت . و سراى سلطنت در ميان قلعه ساخته شده و از همهء خانههاى ديگر بلندتر بود و آب از آن به خانههاى زيرين روان مىگشت ؛ و در خانههاى فرودين ، آب جز پس از كندن هفتاد ارش از زمين برنمىآمد ، و سبب را چنين گفتهاند كه جايگاه دار السلطنه كوهى در آن چشمهاى و محل خانههاى زيرين تودهء خاكى بوده است كه در زير آن كوه گرد آوردهاند . بدينگونه كه چون در زمان گشتاسب شهريار ايران ، شهر نسا بين ترك و فارس حدى رادع و سدى مانع گشت ، وى اهالى را به بيگار گرفت تا دامان آن كوه را از خاك بينباشتند و قلعه بزرگ گشت . . . « 1 » »
نظر نور الدين محمد نسوى مبنى بر اينكه « شهر نسا بين ترك و فارس حدى رادع و سدى مانع گشت » مؤيد اين نظر است كه شرق منطقهء خبوشان تركنشين بوده و جملهء مردم قوچان فارسى زبان بودهاند .
از اوايل قرن يازدهم هجرى مهاجرت اكراد از غرب ايران به شمال شرقى خراسان آغاز گرديد . اين امر كه باوجود مهاجرت اكراد و پراكندگى تركان غز ، سلاجقه و مغول در شمال خراسان ، مردم قوچان تا امروز اصالت نژادى و بويژه زبان خود را همچنان حفظ كرده بهطورى كه هماكنون ساكنان شهر قوچان و قوچان عتيق ( شهر كهنه ) و نيز دهات چندى از قبيل سه گنبد ، خيرآباد ، داغيان ، گزلآباد ، مايوان ، استاد ، خسرويه و برزلى و غيره همچنان به فارسى تكلم مىكنند ، خود مطلبى است كه اعتقاد ما را بر اينكه زبان اصلى مردم خبوشان كهن - فارسى بوده است تأييد مىكند .
ناصر الدين شاه نيز در سفر دوم خود در سال 1300 ق . كه از قوچان ديدن كرده در سفرنامهء خود مىنويسد : « . . . رسيديم به باغ ابو الحسن خان شجاع الدوله كه ركن الدوله آنجا منزل كرده بود ، عمارت سردرى داشت و سبزى و اشجارش از سردر باغ پيدا بود .
هامش
( 1 ) . نور الدين محمد زيدرى نسوى . سيرة جلال الدين يا تاريخ جلالى ، ص 71 .