فصل هفتم نژاد ، تيره و زبان مردم قوچان
بحث دربارهء نژاد و تيره و زبان مردم قوچان مبحث دشوارى است ، نارسايى مآخذ و مدارك ، آنگونه كه بايد ما را در تحقيقات اوليه يارى نكرد ، لذا براى رسيدن به مقصود بر تلاش خود افزوديم .
بعد از انتشار چاپ اول جغرافياى تاريخى قوچان ، ضمن تحقيق به مآخذى برخورديم كه تا حدى راهگشاى ما در رسيدن به اطلاعاتى دربارهء نژاد ، تيره و زبان مردم قوچان گرديد .
البته اين بدان معنى نيست كه دنبالهء تحقيق رها شود ، بلكه برعكس بايد هرچه كوشاتر و مصممتر مطالعه و تحقيق را ادامه داد تا مردم اين مرزوبوم با هويتى هرچه واقعىتر و منزهتر به جامعهء بزرگ ايران معرفى شوند .
مردمان قوچان از نژاد همان آرينهايى بودهاند كه پيش از اسلام در شمال خراسان زندگى مىكردهاند و زبان آنها زبان فارسى باستان و بعدا فارسى درى بوده است .
اين قوم در تحولات تاريخى ، دستخوش اختلاط و آميزش با نژادهاى ديگرى چون تركان غز ، سلاجقه و تركان مغول گرديدهاند . براى اثبات اين امر كه زبان مردم قوچان فارسى بوده مىتوان قول خواجه نور الدين محمد نسوى زيدرى مؤلف كتاب تاريخ جلالى