فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ »
و هكذا فرمود :
« ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ »
« 1 »
9 . معرفه : شرائط دعوت نسبت به داعى
1 . آن است كه خود را به كلفت و مشقت نيندازد كه موجب نقض غرض است ؛ زيرا ضيافت ، سياست الهيه است در تحصيل سياست اخوت و احداث الفت ، و كلفت ، منافى آن است ؛ ولى احترامات مدعو بايد منظور
هامش
( 1 ) . دومين مرتبه از مراتب اساسى اخوت ، اجابت دعوت است ؛ زيرا دعوت شخص از ديگرى همواره از يك نوع رابطه ميان دعوتكننده و دعوت شونده حكايت مىكند و در جايى كه منشأ آن رابطه برادرى است ، حكايت از يك نوع علاقه مىكند كه پذيرش آن نمودار علاقه طرفينى است ؛ ازاينرو همان گونه كه اشاره فرمودند ، چنانچه دعوت از جانب كسى صورت گيرد كه از جهت موقعيت در مرتبهاى كمتر از دعوت شونده باشد ، پذيرش دعوت نشاندهنده شدت مهربانى و انس و علاقه ميان آنان است ؛ مانند رابطه استاد و شاگرد كه هرچند از نظر مرتبه متفاوت است ، از آنجا كه جنبه عاطفى دارد ، اجابت دعوت شاگرد از يك رابطه معنوى حكايت مىكند كه در آن بزرگى و كوچكى لحاظ نمىشود ؛ البته احترام استاد جايگاه خاص خود را دارد ، ولى در اين مرحله سخن از علاقهاى است كه شخصيت و مقام تحت الشعاع آن قرار مىگيرد . ازاينرو كسى كه داراى چنين خصلتى است ، متخلق به اخلاق الهى است ؛ زيرا او است كه دعوت بندگانش را اجابت و خود را اينگونه معرفى مىكند :وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ . . .( بقره ( 2 ) : 186 )
. . . و هنگامى كه بندگان من از تو درباره من سؤال كنند ، ( بگو ) من نزديكم ؛ دعاى دعاكننده را به هنگامى كه مرا مىخواند ، پاسخ مىگويم . . .
همچنين مىفرمايد :. . . ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ . . .( غافر ( 40 ) : 60 )
. . . مرا بخوانيد تا دعاى شما را بپذيرم . . .
البته زمانى اين امر تحقق مىيابد كه خداخوانى بنده از انقطاع او از ما سوى اللّه حكايت كند .
بنابراين يكى از نشانههاى برادرى كه گوياى مهربانى و انس است و يكى از مراتب رشته برادرى به شمار مىآيد ، اجابت دعوت است كه يكى از صفات برجسته انسانى ، و دارندهاش متخلق به خلق الهى است .