و مدار رياضت بر پنج چيز منحصر گردانيدهاند : گرسنگى و خاموشى و بيدارى و تنهائى و ياد يزدان
بيت :
صمت و جوع و سهر و عزلت و ذكر بدوام * ناتمامان جهان را كند اين پنج تمام
طريقه رياضت و اذكار زردشتيان
ايشان را اذكار بسيار است آنچه پسنديده اين فرقه است ذكر مكت رو بست ، مكت در لغت ايشان چهار را گويند و روب ضرب را نامند يعنى ذكر چهار ضرب و ذكر سپاروبست يعنى سه ضرب و طريق جلسه نيز بسيار است آنچه نزد ايشان پسنديده است چهارده است و از اين چهارده جلسه پنج برگزيدهاند و از آن نيز دو اختيار نمودهاند يكى آنكه چهار زانو نشسته پاى راست بالاى چپ گذارد و پاى چپ را بالاى ران راست بدارد و دستها پس برده بدست يمين سر انگشت پاى يسار گيرد و بدست يسار شصت پاى يمين را گيرد و چشم بر بينى گمارد اين جلسه را فرنشين گويند ، و اگر خواهد بذكر مكتروب مشغول گردد چهارزانو نشيند و هر دو چشم فروبندد و هر دو دست بر رانها گذارد و هر دو بغل را گشاده دارد و پشت راست سازد و سر در پيش اندازد و نفس را از سر ناف به قوت تمام برآورده سر را راست نمايد و هستىگويان بسوى پستان راست اشاره فرمايد و به زير پستان چپ كه محل دلست ختم كند و در ميان كلمات فاصله نياورد و اگر تواند چند ذكر به يكدم فزايد چنين گويد كه « نيست هستى مگر يزدان » يعنى لا إله الا الله . يا آنكه « نيست ايزدى جز يزدان » يا « نيست بايستى جز بايست » يا « پرستش سزاى اين معنى است كه بايسته بود » يا آنكه « او بىچون و بىچگونه و بىرنگ و نمونه است . »
اذكار مذكور بجهر نيز جائز است اما پسند هيربدان ذكر خفى است و شرط است كه ذاكر در حين ذكر سه چيز را حاضر و ناظر داند و خود را از اين سه چيز غافل نگرداند : نخست يزدان ، دويم دل ، سيم روان پير « 1 » .
طريقه ديگر
: آنكه هنگام ذكر سوراخ راست بينى را گرفته نام ايزد را از يك تا شانزده بشمارد و در هنگام شمردن نفس بالا كشد آنگاه هر دو سوراخ بينى را گرفته شصت و چهار دفعه نام ايزد را گفته در وقت رها كردن نفس از سوراخ
هامش
( 1 ) - نسخه : پيرروان