است . حمل امتناع نيست الا بر مفهوم . و در امكان نيز دقت نظر را مدخل وسيع است ؛ و اللّه يقول الحق و هو يهدى السبيل . « تلك عشرة كاملة » « 1 » اين منطق مرغ است ، سليمان داند .
الفقرة الاولى انسان بما هو انسان ، نسخه وجود امكانى است و بما هو نوع ، نشئهء علمى است .
لهذا شرف و امتياز افرادش به فضيلت علم و معرفت است ، و اشرف موجودات - عليه الصلاة و السلام - « 2 » مأمور شد به طلب زيادتى علم كه :
« وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً »
« 3 » .
و نزد اكثر محققين مقرر است كه برزخ روح انسانى و مقامش بعد از مفارقت از بدن « 4 » مقام علم اوست در نشئهء دنيوى . يعنى ، اينجا آن مرتبه كه تعلم حاصل كند و ترقى يابد ، روحش همانجا قرار خواهد يافت ؛ و چون چنين نباشد كه شخصى كه از خانه بيرون رود به جايى كه نداند نتواند رفت . و سرّ حديث قدسى « انا عند ظنّ عبدى » « 5 » ، پى مؤيد سخن محققين تواند بود . و از اينجا بايد دانست كه علم اشرف جميع صفات است . و اين لا شىء از بعضى از استادان خود شنيده كه فرمودند كه روزى « 6 » مصداق علم اللّه ، يعنى ، حضرت رسالتپناه ، محمّد بن عبد اللّه - صلّى اللّه عليه و على آله و سلم - از جمعى كه در صحبت شريفش حاضر بودند سؤال فرمود كه اگر شخصى بداند كه او را يك روز از عمر مانده ، در آن روز به كدام امر مشغول شود كه او را بهتر باشد ؟ يكى گفت : نماز ، ديگرى گفت كه روزه ، و همچنين هر يك عملى از حج و غزا و غيرها مىگفتند و آن حضرت - صلّى اللّه عليه و على آله و سلم - هيچيك از آن اقوال را نپذيرفت ، تا آخر همه گفتند كه : اللّه و رسوله اعلم . آن حضرت - صلّى اللّه عليه و على آله و سلم - فرمود كه به طلب علم مشغول شود . و از
هامش
( 1 ) . مج : مصرع .
( 2 ) . مج : عليه صلاة الله الملك المتعال .
( 3 ) . طه ، 115 .
( 4 ) . اساس : مفارقت بودن
( 5 ) . روض الجنان ، ج 2 ، ص 230 . تذكرة الفقهاء ، ج 1 ، ص 37 . ارشاد القلوب ، ص 109 .
( 6 ) . مج : روزى رسول صلّى الله عليه و آله .