جريان است . ريشهء آن در زمين فرودين استوار است و شاخههاى آن در آسمان عليا است . جسميّت رگ و ريشهاش و حقايق روحانيّت شاخههاى آنند . و تجلّى ، ذات مخصوص به احديّت جميع و حقايق آن است و نتيجهاى كه از آن برمىخيزد ، راز اين است كه من خدايم و ربّ العالمين ميوهء آن است .
اين حاشيه در نسخهء برتلس به عنوان تعريف اصطلاح " الشجرة الانسان الكامل " در حرف " شين " نقل شده است و در پايان متن عربى آورده است : " تعريفات " .
( [ 8 ] ) . قسمتى از آيهء 35 سورهء نور . ر . ك : تعليقات حرف جيم ، شمارهء [ 6 ] .
( [ 9 ] ) . حديثى از حضرت رسول خدا - صلى اللّه عليه و آله و سلّم : " براى من با خدا وقتى است كه نه فرشتهء مقرّب و نه نبىّ مرسل در آن جاى مىگيرد . " حديث معروفى است كه صوفيه بدان استناد مىكنند و در آن اشارهاى است به مقام استغراق در مقام ديدار و لقا كه از آن محو و فنا تعبير مىشود . مولوى در مثنوى گويد :
لى مع اللّه وقت بود آن دم مرا * لا يسع فيه نبىّ مجتبى
لا يسع فينا نبىّ مرسل * و الملك و الروح ايضا فاعقلوا
( فروزانفر ، احاديث مثنوى ، ص 39 ) .
( [ 10 ] ) . قسمتى از آيهء 28 سورهء كهف كه كامل آن چنين است :
" وَ اصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَداةِ وَ الْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ وَ لا تَعْدُ عَيْناكَ عَنْهُمْ تُرِيدُ زِينَةَ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ لا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنا وَ اتَّبَعَ هَواهُ وَ كانَ أَمْرُهُ فُرُطاً " ؛
و با كسانى كه پروردگارشان را صبح و شام مىخوانند [ و ] خشنودى او را مىخواهند ، شكيبايى پيشه كن ، و دو ديدهات را از آنان برمگير كه زيور زندگى دنيا را بخواهى و از آن كس كه قلبش را از ياد خود غافل ساختهايم و از هوس خود پيروى كرده و [ اساس ] كارش بر زيادهروى است ، اطاعت مكن .
( [ 11 ] ) . از
" مَثَلُ نُورِهِ "
كه تفسير گونهاى است از آيهء 35 سورهء نور ، تا پايان حديث يعنى " عبدى المؤمن " در حاشيهء نسخهء متن بود . براى ترجمهء حديث ر . ك : به تعليقات حرف دال ، شمارهء [ 26 ] .
( [ 12 ] ) . زيتونهء فكر صحيح ، ريشههاى آن است . اوراق اين زيتونهء مبارك ، صدق و قدسيّت است . روح من روغن من است . خيال من شيشهء چراغ من . عقل من مصباح من است و مشكات آن چراغ ، حسّ است .