( [ 57 ] ) . بار سنگين ، وقر ، به مجاز تكليف شاق ( لغتنامهء دهخدا ، ذيل واژهء بارى گران ) .
( [ 58 ] ) . از اطلاقات عقل اول است ( نسفى ، انسان كامل ، صص 226 و 400 ) .
بيت حرام قلب انسان كامل است كه بر غير حق حرام شده است ؛ يعنى جز حق چيزى در آن جاى نمىگيرد ( كاشانى ، اصطلاحات الصوفية ، ص 78 ) .
دل را گويند . كقوله تعالى :
" وَ طَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ " .
و آن دار الملك كبريا است كه " القلب عرش اللّه " و حريم حرم سلطان عزّت است كه سواى او در او نمىگنجد ( پوشنجى ، قواعد العرفاء و آداب الشعراء ، ص 79 ، ذيل واژهء بيت ) .
( [ 59 ] ) . دل مؤمن خانهء خداست . نيز به صورت " قلب المؤمن عرش الرّحمن " و " قلب المؤمن بيت الرّحمن " و " قلب المؤمن عرش الله الاعظم " آمده است . ر . ك : كشف الخفا ، ج 2 ، ص 100 ؛ كتاب المبين ، ج 1 ، ص 392 .
( [ 60 ] ) . مولوى
( [ 61 ] ) . جز حق همه باطلند و آن را عدم گويند . چه در حقيقت جز حق چيزى وجود ندارد ( كاشانى ، اصطلاحات الصوفية ، ص 66 ) .
چيزى كه در اصل خود ، صحّت ندارد و به حساب نمىآيد و نيز مفيد فايدهاى نيست .
باطل چيزى است كه از هر جهت با وجود صورت يا براى از ميان رفتن اهليّت ( ارزش ) يا از ميان رفتن محليّت ( موقعيّت ) ، بدون معنى است ( جرجانى ، تعريفات ، ص 27 ) .
باطل در مقابل حق است و چنانچه حق ، حقيقى و اضافى مىباشد ، باطل نيز حقيقى و اضافى است . حقّ حقيقى وجود واحد مطلق است و در مقابل وجود ، عدم است ؛ پس باطل حقيقى عدم باشد ( لاهيجى ، شرح گلشن راز ، ص 45 ) .
ممكن الوجود بشرى را گويند ( پوشنجى ، قواعد العرفاء و آداب الشعراء ، ص 73 ) .
( [ 62 ] ) . هر چيزى جز خدا باطل است و هر نعمتى به ناچار زوال مىيابد . شعر از لبيد بن ربيعهء عامرى است ( ميبدى ، كشف الاسرار ، ج 7 ، صص 360 و 423 ؛ همان ، ج 6 ، ص 188 ) . پوشنجى اين بيت را اينگونه ترجمه كرده است :
جز خدا هرچه هست باطل دان * نعمت و ناز جمله زائل دان
( [ 63 ] ) . باطن را گويند كه هرچه دل در آن باشد ( دارابى ، لطيفهء غيبى ، 7 ضميمه ) .
وقايع طرق را گويند ( عراقى ، اصطلاحات صوفيه ، ص 566 ) .
طرق وقايع را گويند ( پوشنجى ، قواعد العرفاء و آداب الشعراء ، ص 79 ) .