و امام عبد اللّه بن اسعد يافعى در ارشاد گويد كه شيخ ابن عساكر در حديث « إنّ اللّه تعالى يبعث لهذه الأمّة على رأس كلّ مائة سنة من يجدّد لها دينها » « 1 » فرموده « 2 » كه بر رأس مائهء اولى عمر بن عبد العزيز بود و بر رأس مائهء ثانيه امام شافعى و بر رأس مائهء ثالثه ابو الحسن اشعرى « 3 » و بر رأس مائهء رابعه ابو بكر باقلّانى « 4 » و بر رأس مائهء خامسه ابو حامد غزّالى .
و ولادت او در سنهء خمسين و أربعمائة بود به طوس و در نيشابور شاگرد امام الحرمين شد و چون او وفات يافت ، بمعسكر سلطان رفت و نظام الملك قدر او بشناخت « 5 » و تدريس بغداد در سنهء اربع « 6 » و ثمانين « 7 » به او « 8 » تفويض كرد و در سنهء « 9 » ثمان و ثمانين به مكّه رفت و در وقت مراجعت ده سال در دمشق بود به منارهء جامع و احيا و بسى كتب تصنيف كرد . پس به طوس رفت و فخر الملك بن نظام الملك او را به تكليف به نظاميّهء نيشابور برد و مدّتى آنجا بود و به طوس عود كرد و خانقاهى و مدرسهاى بساخت و به تلاوت قرآن و مطالعهء صحيحين بخارى و مسلم مشغول بود و در صباح يوم الاثنين رابع عشر جمادىالآخرهء « 10 » سنهء خمس و خمسمائة وفات يافت .
و ابن خلّكان « 11 » گويد « غزّالى » بتشديد زاء است بر عادت اهل خوارزم و جرجان كه « عصّار » « 12 » را « عصّارى » گويند . و اسنوى در « 13 » مهمّات موافق اوست و سمعانى در كتاب انساب گويد بتخفيف زاء است و غزاله دهى است از ولايت طوس « 14 » .
و امام احمد ، برادر او ، از « 15 » اكابر اهل كشف بوده و « 16 » عين القضاة همدانى مريد اوست و در قزوين در سنهء عشرين و خمسمائة وفات يافت .
هامش
( 1 ) . الجامع الصّغير : 1845 .
( 2 ) .DF: فرمود .
( 3 ) .E: الاشعرى .
( 4 ) .E: باقلائى .
( 5 ) .E: شناخت .
( 6 ) .E: اربعه .
( 7 ) .G: + و أربعمائة .
( 8 ) .C: بوى .
( 9 ) .C: - سنه .
( 10 ) .AE: الآخر ،CG: الاولى .
( 11 ) .G: ابن ملكان .
( 12 ) .C: عصارى .
( 13 ) .E: اشنوى در كتاب .
( 14 ) . وفيات الأعيان 1 : 98 .
( 15 ) .D: - از .
( 16 ) .D: بود .