هنيدة اسم لكلّ مائة « 1 » . و تكعكع : بازايستادن و بددلى كردن . و شديدة : أى حادثة شديدة . و مصاولة « 2 » : بر كارى ايستادن .
حكايت
عمرو بن معديكرب از قبيلهء زبيد بود ( بضمّ الزّاء ، و قال الجوهرىّ : هو بطن من مذحج « 3 » ) و در سال دهم هجرى با قبيلهء زبيد « 4 » نزد پيغمبر آمد و مسلمان شد و خون پدر بر ابىّ بن عبعب خثعمى دعوى كرد و پيغمبر فرمود : « أهدر الإسلام ما كان فى الجاهليّة . » پس عمرو بازگشت و مرتدّ شد و بنى حارث بن كعب را غارت كرد و پيغمبر مرتضى را با جمعى كثير از صحابه بحرب بنى زبيد فرستاد و چون بهم رسيدند ، عمرو بيرون آمد و مبارز جست و مرتضى هم متوجّه او شد و خوف بر عمرو استيلا يافت و بگريخت و برادر و پسر برادر و زن او را « 5 » بگرفتند و مرتضى بازگشت و خالد بن سعيد را آنجا بگذاشت تا زكات ازيشان بستاند ؛ پس عمرو پيش خالد بن سعيد رفت و مسلمان شد .
پاسخ مرتضى به افصح عبارات و املح استعارات
يا عمرو قد حمى الوطيس و أضرمت * نار عليك و هاج أمر مفظع
و تساقت الأبطال كأس منيّة * و فيها ذراريح و سمّ منقع
فإليك عنّى لا ينالك مخلبى * فتكون كالأمس الّذى لا يرجع
حمى : گرم شدن ( از رابع ) . و وطيس : تنور آهنين . و هيجان : برانگيخته شدن . و مفظع :
( بكسر ظاء ) بمعنى شنيع ، يا ( بفتح ) از « 6 » أفظعت الشّىء ، أى وجدته فظيعا . و تساقى :
يكدگر را شراب دادن . و الذّرّاح و الذّرّوح ( بالضّمّ ) : دويبّة حمراء منقوطة بسواد تطير و هى
هامش
( 1 ) .G: مائة . - - صحاح : 1262 .
( 2 ) .E: مصادلة .
( 3 ) . صحاح : 477 .
( 4 ) .E: زبيده .
( 5 ) .E: - را .
( 6 ) .E: اذا .