شمس : آفتاب ، و مؤنّث سماعى . و قمر : ماه . و بشر : آدمى .
مىفرمايد : عيب مىكنند مردى چند زمانى را كه گذشت ، و نيست مر زمانى را كه گذشت هيچ تغيّر . مىبينم شب را كه مىرود چون ديدن من او را ، و آنكه روز بر ما بازگردانيده مىشود . و بازنداشت باران را از ما « 1 » آسمان ، و گرفته نشد آفتاب ما و ماه . پس بگو مران « 2 » كس را كه نكوهش كرد حادثهء زمان را : ستم كردى زمان را ، پس نكوهش كن « 3 » آدمى را . س :
تا چند بد زمانه گوئى اى دل * بگذر ز سر بهانهجوئى اى دل
چون نسبت شرّ به غير ما نيست صواب * بايد كه ره خطا نپوئى اى دل
* * *
يعيب النّاس كلّهم الزّمانا * و ما لزماننا عيب سوانا
نعيب زماننا و العيب فينا * و لو نطق الزّمان بنا هجانا
و ليس الذّئب يأكل لحم ذئب * و يأكل بعضنا بعضا عيانا « 4 »
تقسيم ماهيت جامعهء انسان كه مظهر اسائتست و مصدر احسان
ربّ فتى دنياه موفورة * ليس له من بعدها « 5 » آخره
و آخر دنياه مذمومة * تتبعها آخرة فاخره
و آخر قد حاز كلتيهما * قد جمع الدّنيا مع الآخرة
و آخر يحرم كلتيهما * ليس له الدّنيا و لا الآخرة
الموفور : الشّىء التّامّ . و آخرة : آن جهان . و فاخر : چيز نيك . و الحوز : الجمع ، و كلّ من ضمّ إلى نفسه شيئا فقد حازه حوزا و حيازة . « 6 » و حرم و حرمان : بىروزى « 7 » كردن ( از ثانى ) .
هامش
( 1 ) .C: - ما .
( 2 ) .E: هران .
( 3 ) .B: + آن .
( 4 ) . ديوان الشّافعىّ : 131 .
( 5 ) .CD: بعده .
( 6 ) . صحاح : 872 .
( 7 ) .E: پى روزى .