در معركه با خصم درآويز چو شير * تا زنده كنى بقتل او نام پدر
حكايت
شيخ ابو طالب مكّى ، قدّس سرّه ، در قوت القلوب « 1 » مىگويد : مرتضى محمّد حنفيّه را در روز جمل « 2 » تقديم مىكرد و او بازپس مىرفت و « 3 » گفت : « هذه و اللّه الفتنة المظلمة العمياء . » و مرتضى فرمود : « لا أمّ لك ! أ تكون فتنة أبوك قائدها و سائقها « 4 » ؟ »
تعريض به عبد الرّحمن بن ملجم مرادى و اشعار بتسليم و نامرادى
أريد حياته و يريد قتلى * عذيرك من خليلك من مراد « 5 »
زمخشرى در اساس اين بيت را نسبت به عمرو بن معديكرب كرده و گفته : « معناه هلمّ من يعذرك منه ، إن أوقعت به ، يعنى أنّه أهل للإيقاع به ، فإن أوقعت به ، كنت معذورا . » « 6 » و مثل اين در حرف باء موحّده از شيخ رضى منقول شد . و مراد از خليل عبد الرّحمن بن « 7 » ملجم مرادى ؛ و مراد : أبو قبيلة من اليمن و هو مراد بن زيد بن كهلان بن سبأ ، تمرّد فسمّى مرادا ، و هو فعال . و در بعضى نسخ بجاى حياته « 8 » « حباءه » .
مىفرمايد : مىخواهم من زندگى او را و مىخواهد او كشتن مرا ، بيار عذرخواه خود « 9 » از ايذاى دوست خود از قبيلهء مراد . س :
با اهل صفا تيره نبايد بودن * با مردم نيك بد نشايد بودن
من خير تو خواهم و تو بدخواه منى * حال تو درين قصّه چه خواهد بودن
هامش
( 1 ) .G: قوّة القلوب .
( 2 ) .G: حمل .
( 3 ) .E: - و .
( 4 ) .B: سابقها .
( 5 ) .G: مرادى .
( 6 ) . أساس البلاغة : 259 .
( 7 ) .C: - بن .
( 8 ) .E: حيات .
( 9 ) .C: عذر خود را .