مرثيهء پدر موافقت شعار و مذمّت قريش مخالفت دثار
أرقت لنوح آخر اللّيل غرّدا * لشيخى ينعى و الرّئيس المسوّدا
أبا طالب مأوى الصّعاليك ذا النّدى * و ذا الحلم لا خلفا و لم يك قعددا
أخا الملك خلّى ثلمة سيسدّها * بنو هاشم أو يستباح فيهمدا
نوح : نوحه كردن . و تغريد : آواز گردانيدن . و شيخ : پير . و نعى : خبر مرگ دادن ( از رابع ) .
و رئيس : سردار . و تسويد : مهتر كردن . و أوّى ( بضمّ همزه و تشديد واو مكسوره ) :
بازگشتن . و صعلوك ( بضمّ صاد ) : درويش . و خلف ( به سكون ) : فرزند بد . و رجل قعدد ( بضمّ القاف و فتح الدّال أو ضمّه ) : إذا كان قريب الآباء إلى الجدّ الأكبر ، و يذمّ به ، لأنّه من أولاد قوم هرمى « 1 » و ينسب إلى الضّعف ، و قد يمدح به أيضا . « 2 » و ثلمة ( بضمّ ثاء ) : رخنه . و سدّ :
استوار كردن رخنه ( از اوّل ) . و استباحة « 3 » : مباح كردن . و فى الأساس : أهمد فلان الأمر :
أماته . « 4 »
مىفرمايد : بىخواب شدم براى نوحهاى كه در آخر شب آواز گردانيد ، خبر مرگ مىداد براى پير « 5 » من و سردار مهتر كرده ، يعنى ابو طالب ، محلّ « 6 » بازگشتن « 7 » درويشان ، خداوند سخا و خداوند بردبارى ، نه فرزند بد ، و نبود فرزند نزديك بجدّ اكبر ، صاحب ملك كه بازگذاشت رخنهاى را كه زود محكم خواهند ساخت آن را پسران هاشم ، يا مباح كرده شود ، پس ميرانيده گردد . س :
در ماتم او به چشم من خواب نماند * در رشتهء جان ناتوان تاب نماند
زين پيش دو چشم من چو دريا بودى * وز گريهء بسيار درو آب نماند
هامش
( 1 ) .E: مرمى .
( 2 ) . صحاح : 526 - 527 .
( 3 ) .E: استباح .
( 4 ) . أساس البلاغة : 487 .
( 5 ) .E: - پير .
( 6 ) .C: - محل .
( 7 ) .E: بازگشت .