مصابرة : با كسى بصبر « 1 » نبرد كردن . و ساهمته فسهمته ( بالفتح ) : گرو بستم با او ، پس گرو بردم ازو . و مسالبة : از يكدگر ربودن . و أصفيته الودّ : أى أخلصته « 2 » له . و ولاية : دوست داشتن . و شوب : آميختن ( از اوّل ) ، و يعدّى بالباء و بنفسه . و لهو و لعب : بازى ، و قال القاضى فى التّفسير : « اللّهو صرف الهمّ « 3 » بما لا يحسن أن يصرف به ، و اللّعب طلب الفرح بما لا يحسن أن يطلب به » . و هين ( بتشديد و تخفيف ) : آسان . و لين ( بتشديد و تخفيف ) : نرم . و عرو : به كسى فرو آمدن . و صخب : بانگ زدن « 4 » .
مىفرمايد : قبيلهء ازد بيخ درختى است « 5 » كه اگر پيشى گرفته شوند ، پيشى گيرند ، و اگر فخر كرده شوند ، فخر كنند ، و اگر غلبه جسته شوند ، غلبه كنند . و اگر نبرد كرده شوند به بسيارى ، بسيار باشند ، و اگر نبرد كرده شوند بصبر ، صبر كنند ، و اگر گرو بسته شوند ، گرو ببرند ، و اگر ربوده شود چيزى ازيشان ، بربايند . صافى شدند ، پس خالص ساخت براى ايشان دوست دوستى خود را ، پس نياميخت به صفاى ايشان صرف همّت بامرى غير لايق و نه طلب شادى به چيزى نامناسب . ايشان آسان و نرمند از روى خلق در جايهاى نشستن خود ، نه جهل فرومىآيد ايشان را دران جايها « 6 » و نه بانگ زدن . س :
ياران مرا فضل و كمال است بسى * وين طايفه نيستند كمتر ز كسى
دارند وفا و نرمخوئى همه دم * در جهل نمىزنند هرگز نفسى
الغيث إمّا رضوا من دون نائلهم * و الأسد ترهبهم يوما إذا غضبوا
أندى الأنام أكفّا حين تسألهم * و أربط النّاس جأشا إن هم ندبوا
و أىّ جمع كثير لا تفرّقه * إذا تدانت لهم غسّان و النّدب
فاللّه يجزيهم عمّا أتوا و حبوا * به الرّسول و ما من صالح كسبوا
غيث : باران . و إمّا : در اصل « إن ما » ، و « ما » زايد ، مثل
فَإِمَّا نَذْهَبَنَّ بِكَ
« 7 » . و نائل : عطا .
هامش
( 1 ) .C: - بصبر .
( 2 ) .E: خلصته .
( 3 ) .E: الهمّة .
( 4 ) .CG: كردن .
( 5 ) .C: درختست .
( 6 ) .A: جانها .
( 7 ) . الزّخرف : 41 .