شىء يشبه قولا فى شىء آخر ، ليبيّن أحدهما الآخر و يصوّره ، نحو قولهم : الصّيف ضيّعت اللّبن ؛ فإنّ هذا القول يشبه قولك : أهملت « 1 » وقت الإمكان أمرك ؛ « 2 » و
ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا
« 3 » أى وصف و بيّن . و من بمذهب سيبويه مبتدا و الّذى خبر او ، و بمذهب باقى نحات عكس .
و جهدك بمذهب سيبويه حال معرفه بجاى نكره ، أى مجتهدا ، و بمذهب ابو على مفعول مطلق « مجتهدا » « 4 » مقدّر .
و حضرت مصطفى ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، فرمود : « أفضل عبادة أمّتى تلاوة القرآن . » و فرمود : « زيّنوا القرآن بأصواتكم . » « 5 » و فرمود : « ليس منّا من لم يتغنّ بالقرآن . » « 6 » و چون استماع تلاوت سالم كرد ، فرمود : « الحمد للّه الّذى جعل فى أمّتى مثله . » و مرتضى گفت :
« لا خير فى عبادة لا فقه فيها و لا فى « 7 » قراءة لا تدبّر « 8 » فيها . »
مىفرمايد : اى پسرك من ، به درستى كه قرآن درو پندهاست . پس كيست آن نيكبخت كه به پندهاى قرآن ادب پذيرد ؟ پس بخوان كتاب خدا را ، در حالى كه كوشنده باشى ، و پيروى كن قرآن را « 9 » در ميان جمعى كه مراعات آن كنند اينجا و خوب خوانند ، به انديشه و فروتنى و نزديكى جستن ؛ به درستى كه مقرّب نزد خدا « 10 » جويندهء قربست . و عبادت كن خداى صاحب معارج را در حال اخلاص ، و گوش كن بمثلها در مواقفى « 11 » كه زده شوند « 12 » .
وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
« 13 »
وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ
« 14 »
هامش
( 1 ) .G: امهلت .
( 2 ) . مفردات : 759 .
( 3 ) . إبراهيم : 24 .
( 4 ) .G: فعل .
( 5 ) . نسائى : 1005 ، 1006 ؛ أبى داود : 1256 ؛ ابن ماجة : 1332 ؛ أحمد : 17763 ، 17784 ، 17955 ، 17960 ؛ دارمى :
3364 .
( 6 ) . بخارى : 6973 ؛ أبى داود : 1257 ، 1258 ؛ أحمد : 1396 ، 1430 ، 1467 ؛ دارمى : 1452 ، 3352 .
( 7 ) .B: - فى .
( 8 ) .B: لا يدبر .
( 9 ) .C: - را .
( 10 ) .C: خداى .
( 11 ) .A: موافقى ،BDCG: مواقعى .
( 12 ) .G: شود .
( 13 ) . الحشر : 21 .
( 14 ) . العنكبوت : 43 .