پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، در شأن او فرموده بود « 1 » : « بشّر قاتل ابن « 2 » صفيّة بالنّار . » ساعتى مقاتله « 3 » كرد . و شارح صحيح بخارى از عبد البرّ روايت كند كه على او را آواز داد و به ياد او آورد كه پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، ما را خندان يافت ، و با تو گفت : « أمّا إنّك ستقاتل عليّا و أنت ظالم له . » و چون او را اين سخن به ياد « 4 » آمد ، ترك جدال و قتال كرده متوجّه مدينه شد و عمرو بن جرموز ( بضمّ جيم ) از عقب او روان شد و او را در وادى السّباع « 5 » غافل ساخته بقتل آورد و شمشير او برداشته نزد على آمد و گفت : « بشارت باد ترا كه زبير را كشتم . » على فرمود : « من ترا بشارت به آتش مىدهم . » ابن جرموز گفت :
« إن قاتلناكم ، فنحن فى النّار ؛ و إن قاتلنا لكم ، فنحن فى النّار . » و از قهر تيغ بر شكم خود زد و كشته شد . و مروان بن حكم بسبب كينى كه از طلحة بن عبد اللّه در دل داشت تيرى زد و او را كشت « 6 » . و محمّد بن طلحه هم دران جنگ كشته گشت « 7 » و قاتل او شريح بن اوفى عنسى « 8 » گويد :
و أشعث قوّام بآيات ربّه * قليل الأذى فيما ترى العين مسلم
شككت بصدر الرّمح جيب قميصه * فخرّ صريعا لليدين و للفم
على غير شىء غير أن ليس تابعا * عليّا و من لم يتبع الحقّ يندم
يذكّرنى حم و الرّمح شاجر * فهلّا تلا حم قبل التّقدّم
و
حم
« 9 » شعار لشكر على « 10 » بود . و بنو ضبّه محافظت شتر عايشه مىكردند و هفتاد دست انداخته شد و ايشان دست از آن شتر نمىداشتند و مىگفتند :
نحن بنو ضبّة أصحاب الجمل * ننازل الموت إذ الموت نزل
و الموت أشهى عندنا « 11 » من العسل « 12 »
و على فرمود تا شتر عايشه را پى كردند و چون با عايشه ملاقات نمود ، فرمود : « غفر اللّه
هامش
( 1 ) .D: فرمود .
( 2 ) .CD: بن .
( 3 ) .B: مقابله .
( 4 ) .CG: ياد .
( 5 ) .E: واد السباع .
( 6 ) .E: بكشت .
( 7 ) .E: بكشت .
( 8 ) .B: أ في عبسى ،G: بود عيسى .
( 9 ) . الشّورى : 1 .
( 10 ) .CG: + عليه السلام .
( 11 ) . همهء نسخ : عندنا أشهى .
( 12 ) .G: عسل .