رزين از امّ سلمه روايت كند كه اين آيت در خانهء من نازل شد و من پيش در نشسته بودم ، گفتم : « يا رسول اللّه ، أ لست من أهل البيت ؟ » فرمود : « إنّك إلى خير ، أنت من أزواج رسول اللّه . » « 1 »
و طحاوى در مشكل الغريب « 2 » از اسماء بنت عميس نقل كند كه سر مبارك حضرت مصطفى « 3 » ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، در كنار على بود و وحى نازل شد و آفتاب غروب كرد و على نماز عصر نگزارده بود و چون وحى منجلى شد ، پيغمبر فرمود : « اى على ، نماز عصر گزاردهاى ؟ » گفت : « نه . » « 4 » پس فرمود : « الهى ، اگر على در طاعت تو و طاعت رسول تو بود ، آفتاب را بازگردان . » اسماء گويد : « بعد از آنكه ديدم كه آفتاب غروب كرده بود ، ديدم كه باز طلوع كرد و بر « 5 » كوه و زمين افتاد ، و در صهباى خيبر بوديم . » « 6 »
الشّمس ردّت عليه بعد ما غربت * من ذا يطيق لعين الشّمس تطيينا « 7 »
و طحاوى گويد : اين حديث ثابتست و راويان آن ثقاتند . و حكايت از احمد بن صالح مصرى كرده كه اهل علم را سزاوار نيست كه تخلّف از حفظ اين حديث كنند كه از علامات نبوّتست . « 8 » و ابن كثير ردّ اين كرده و متمسّك شده بحديثى كه در صحيح بخارى « 9 » مسطورست : « إنّ الشّمس لم تحبس لبشر ، إلّا ليوشع ليالى سار إلى بيت المقدس . » « 10 » و شرح قصّه آنكه او محاصرهء بيت المقدس كرده بود و نزديك بود كه آفتاب در روز جمعه غروب كند و شنبه درآيد « 11 » . يوشع با آفتاب « 12 » گفت : « إنّك مأمورة و أنا مأمور . اللّهمّ ، احبسها علىّ . » پس آفتاب بايستاد « 13 » تا يوشع فتح بيت المقدس كرد . و بخطّ حضرت هدايتمآب سيّد صفىّ الدّين عبد الرّحمن ايجى ، قدّس سرّه ، ديدم : « إن صحّ الحديث ، فليحمل على أنّ ذلك الحديث قبل هذه القصّة ، أو نقول الحبس غير الرّجوع ، و اللّه « 14 »
هامش
( 1 ) . ترمذى : 3719 .
( 2 ) .E: مشكل الغرائب .
( 3 ) .E: رسول .
( 4 ) .E: نى .
( 5 ) .CG: در .
( 6 ) . مشكل الآثار 2 : 9 .
( 7 ) .G: تطليقا . - - سرودهء نظام الدّين اصفهانى .
( 8 ) . همان : 11 .
( 9 ) .D: بحديث صحيح كه در بخارى .
( 10 ) . أحمد : 7964 .
( 11 ) .A: + و .
( 12 ) .E: به آفتاب .
( 13 ) .E: باستاد .
( 14 ) .C: + تعالى .