اللّه عليه و سلّم ، فرموده « 1 » كه « 2 » هركه هفتاد هزار بار بگويد « لا إله إلّا اللّه » و نيّت آزادى خود يا كسى دگر از آتش دوزخ كند ، آن آزادى متحقّق شود . و او اين ذكر كرده بود . و شخصى او را به ضيافت برد و جوانى از اهل كشف حاضر بود ، در اثناى طعام خوردن بگريست و گفت : « مادر خود را در دوزخ مىبينم . » ابو الرّبيع در دل خود اين ذكر را وسيلهء نجات مادر او ساخت ، جوان در حال گفت : « الحمد للّه كه مادر من از دوزخ خلاص شد . » « 3 »
و راحت و عذاب قبر و امثال آن « 4 » اعمال و اخلاق ماست كه متجسّد مىشوند . « إنّما هى أعمالكم تردّ إليكم . » ظ :
ستم از غمزه مياموز كه در مذهب عشق * هر عمل اجرى و هر كرده جزائى دارد
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً
« 5 » . س :
گاه بما لطف او گاه بلا مىرسد * صورت اعمال ماست هرچه بما مىرسد
حضرت مصطفى ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، فرمود : « إنّ الجنّة قاع صفصف ، ليس فيها عمارة ، فأكثروا من غراس الجنّة فى الدّنيا . » گفتند : « يا رسول اللّه ، ما غراس الجنّة ؟ » فرمود : « التّسبيح و التّهليل . » و هم آن حضرت فرمود : « دوزخى « 6 » آتش با خود به دوزخ مىبرد . » س :
هر دل كه بوادى فنا راه نبرد * پى جانب بحر لى مع اللّه نبرد
اى واى بر آنكه وقت رفتن ز جهان * با خود دل پاك و جان آگاه نبرد
و استبعاد نكنى كه چگونه عمل ما كه درين موطن عرض است دران موطن جوهر باشد ؛ ببين كه صور ذهنيّهء جواهر قايم به ذهنند و در خارج قايم بذات خودند .
فتح
هر صفت كه در دنيا بر تو غالب است در برزخ به صورتى مناسب آن خواهى بود . اگر
هامش
( 1 ) .CG: فرمود .
( 2 ) .E: - كه .
( 3 ) . فتوحات ( طبع قديم ) 4 : 478 .
( 4 ) .B: + از .
( 5 ) .G: - يوم . . . - - آل عمران : 30 .
( 6 ) .E: + هم .