به حدّت نظر و قوّت عروج موسوم است و « 1 » مشاهدهء حال هر چيز از عين ثابتهء او كند ، نتيجهء خواب او دير ظاهر شود . از روزى كه يوسف صدّيق ، عليه السّلام ، گفت :
إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَباً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي ساجِدِينَ
« 2 » تا روزى كه پدر و خاله و يازده برادر را « 3 » منقاد خود يافت و گفت :
هذا تَأْوِيلُ رُءْيايَ مِنْ قَبْلُ
« 4 » چهل سال بود . و كسى كه حدّت نظر و قوّت عروج ندارد و مشاهدهء احوال هر شىء از مراتب تنزّلات او كند ، نتيجهء خواب او زود ظاهر شود .
فتح
ترمذى از انس روايت كند كه مصطفى ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، فرمود : « الرّسالة و النّبوّة قد انقطعت ، فلا رسول بعدى و لا نبىّ . » و اين سخن بر مردم شاقّ آمد . پس فرمود : « لكن المبشّرات . » گفتند : « يا رسول اللّه ، چيست مبشّرات ؟ » فرمود : « رؤيا المسلم و هو جزء من أجزاء النّبوّة . » « 5 » و بخارى و مسلم و ترمذى و ابو داود « 6 » از عبادة بن صامت روايت كنند كه رسول ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، فرمود : « رؤيا المؤمن جزء من ستّة و أربعين جزءا من أجزاء النّبوّة . » « 7 » و سرّ اين كلام آنست كه « 8 » وحى بطريق رؤيا شش ماه بود و مدّت « 9 » نبوّت بيست و سه سال .
و تعبير واقعه مرتبهء عالى است . بعضى خوابها باشد كه بر ظاهر خود بايد گذاشت و محتاج تعبير نباشد . بيهقى در دلائل النّبوّة « 10 » از ابن عبّاس روايت كند كه در روز قتل امام حسين رسول خدا « 11 » را ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، ژوليدهموى و غبارآلود بخواب ديدم و با آن حضرت شيشهاى پر از « 12 » خون بود . گفتم : « مادر و پدر من فداى تو باد « 13 » ، اين
هامش
( 1 ) .E: - و .
( 2 ) . يوسف : 4 .
( 3 ) .E: - را .
( 4 ) . يوسف : 100 .
( 5 ) . ترمذى : 2198 ؛ أحمد : 13322 .
( 6 ) .C: ابو داود و ترمذى .
( 7 ) . بخارى : 6472 ، 6473 ، 6499 ، 6479 ؛ مسلم : 4200 ، 4201 ، 4202 ، 4203 ؛ ترمذى : 2196 ، 2197 ، 2205 ، 2215 ؛ أبو داود : 4364 .
( 8 ) .E: آنكه .
( 9 ) .A: - مدت .
( 10 ) .E: دلائل نبوة .
( 11 ) .C: خداى .
( 12 ) .G: - از .
( 13 ) .C: بادا .